1) واکنش های آگلوتیناسیون :

به هم چسبیدن میکروارگانیسم ها و بعضی از کلاس های آنتی بادی ایجاد شده بر علیه آنها. به این آنتی بادی ها "آگلوتینین" و به این خاصیت "آگلوتیناسیون" گفته می شود.

2)واکنش های پرسی پیتاسیون:

رسوب بعضی از آنتی بادی ها و ملکول های مواد محلول ( آنتی ژن محلول).به آنتی بادی "پرسیپیتین" و این واکنش را "پرسی پیتاسیون " میگویند.

3) واکنش های فلوکولاسیون:

وقتی آنتی ژن به صورت ذرات کلوئیدی باشد (مثل کاردیولیپین قلب در تست VDRL ) واکنش را "فلوکولاسیون" نامند.

4) واکنش های هماگلوتیناسیون:

اگر آنتی ژن غیرمحلول گلبول قرمز باشد واکنش بین گلبول های قرمز و آنتی بادی ضد آنرا "هماگلوتیناسیون" می نامند.

5) Themass action theory :

اتصال آنتی ژن به آنتی بادی اختصاصی و دوطرفه است و از قوانین تئوری عکس العمل بین اسیدهای ضعیف و بازهای ضعیف پیروی می کند.

6) غلظت اپتیمم آنتی بادی و آنتی ژن :

غلظتی از آنتی ژن و آنتی بادی که موجب حداکثر واکنش سرولوژی می گردد.

7) پدیده prozone  :

بیشتر بودن مقدار آنتی بادی نسبت به آنتی ژن

8) پدیده  post zone:  

کاهش مقدار آنتی بادی متصل به آنتی ژن

9)  آنتی بادی هتروفیل:

نوعی آنتی بادی اکثرا از کلاس IgM  که با آنتی ژن های متنوعی از منابع مختلف واکنش میدهد.( در بیماری منونوکلئوز عفونی)

10)  آگلوتینین های سرد:

نوعی اتو آنتی بادی از جنس گلیکو پروتئین و یا گلیکو لیپید از کلاس IgM که با بعضی از آنتیژن های گروه خونی در سطح گلبول های قرمز در حرارت های پایین تر از دمای بدن واکنش می دهند.(در سیستم آنتی ژنی I/i)

11)  کرایو گلوبولین ها :

پروتئین های سرمی اکثرا از نوع ایمونوگلوبولین ها کی بصورت قابل برگشت در درجات پایین رسوب می کند.

12)  آزمایش کومبس:

از این تست برای شناسایی آنتی بادی ها با قدرت اتصال به آنتی ژن ولی فاقد قدرت آگلوتیناسیون استفاده می شود. این آنتی بادی ها ناقص یا مصدود کننده می باشند.

13)  فیکساسیون کمپلمان:

مصرف کمپلمان جهت تعیین و اندازه گیری آنتی بادی ها- آنتی ژن ها یا هردو

14)  آرتریت روماتوئید:

نوعی بیماری مزمن کمپلکس ایمنی موضعی و جزو بیماری های خودایمنی میباشد که با تست RF  مثبت همراه است.

15)  پروتئین های فاز حاد:

بر اثر ضایعات بافتی- نکروز- التهاب- عفونت ها- اعمال جراحی یا سرطان ها در سرم و پلاسما ایجاد می شود. مثل CRP

16)  تست ASO (آنتی استرپتولیزین O):

تعیین تیتر آنتی بادی ایجاد شده علیه استرپتولیزین O از باکتری استرپتوکک. اساس تست خنثی سازی آنزیم میباشد.تیتر بالا تر از Todd 200 نشانه ی بیماری است.

17)  بیماری منونوکلئوز عفونی:

نوعی بیماری ویروسی توسط ویروس اپشتن بار (EBV) که تست تشخیصی آنPaull-Bunnell    میباشد.

18)  Davidsoin Test:

آزمایش تاییدی پس از مثبت شدن آزمایش پال-نوبل

19)  آزمایش ویدال:

برای تشخیص بیماری حصبه (تیفوئید) و شبه حصبه (پاراتیفوئید) استفاده میشود. در 90% تا 95% مبتلایان به سالمونلا از هفته چهارم به بعد تست مثبت میشود. وجود تیتر آنتی بادی 80/1در برابر آنتی ژن O وتیتر 40/1در برابر آنتی ژن H فرد مشکوک به بیماری می باشد. تیتر Vi در حاملین سالم بیشتر از دو آنتی ژن دیگر است.

20)  آزمایش رایت:

تست سرولوژیک برای شناسایی بروسلوز علاوه بر این تست از تست 2MEنیز در تشخیص این بیماری استفاده می شود.

21)  آزمایش وایل- فلیکس:

سزم مبتلایان به بیماری تب تیفوسی سوش هایی از باکتری پروتئوس را به شدت آگلوتینه میکند.

22)  راژین سفلیس:

نوعی آنتی بادی که در مبتلایان به سفلیس ایجاد می شود تست های تشخیصی آن (RPR  (Rapid Plasma Reagin  و (VDRL (Veneral Disease Research Laboratoryو( ART (Automated Reagin Test میباشد.

23)  آنتی بادی دونات لنداشتاینر:

نوعی آنتی بادی در مرحله سوم بیماری سفلیس خصوصا فرم مادرزادی ایجاد میشود و از گروه آگلوتین های سرد می باشد.

24)  تست کولمر یا ثبوت مکمل رایتر:

تستی برای شناسایی آنتی بادی گروه ترپونما بوده ولی تست اختصاصی این بیماری نیست. جواب منفی آن دارای ارزش زیادی میباشد.

25)  تست بی حرکت کردن ترپونما پالیدوم:

تست اختصاصی شناسایی سفلیس بوده . سوش مصرفی دراین تست سوش نیکلس میباشد.

26)  تست پوستی توبرکلین:

در این تست از PPD  یا پروتئین خالص شده مایکو باکتریوم ها استفاده می شود . رایج ترین تست پوستی توبرکولین تست مانتو می باشد .

27)  تست پوستی لپرومن:

جهت بررسی ایمنی افراد نسبت به مایکو باکتریوم لپره

28)  تست فوشای:

تست پوستی تاخیری کاملا اختصاصی در تشخیص تولارمی

29)  تست لیشمانین یا مونته نگرو:

تست پوستی که در مطالعات اپیدمیولوژیکی و انجام واکسیناسیون و تشخیص بیماری به کار میرود

30)  Kveim test:

تست پوستی تاخیری جهت شناسایی بیماران مبتلا به سارکوئیدوز

31)  تست پوستی کازونی:

تست پوستی فوری در تشخیص بیماری کیست هیداتید (نوعی بیماری با انگل اکینو کوکوس)

32)  تست پوستی شیک:

تعیین مصونیت افراد در برابر بیماری دیفتری

33)  تست پوستی دیک:

جهت بررسی مقاومت افراد نسبت به بیماری مخملک

34)  تست پوستی شولتز- شارلتون:

تشخیص مخملک

 سرعت رسوب گلبول های قرمز درواحد زمان را سدیمان یا ESR می نامند.

این تست غیر اختصاصی میباشد که نتایج آن همراه با نتایج سایر تستها ارزشمند و کمک کننده میباشد.

 گلبول های قرمز درحالت طبیعی به علت وجود بار منفی در سطح خود از یکدیگر دور می شوند اما تحت تاثیر مولکول های پروتئنی غیر قرینه مانند: فیبرینوزن و گاما گلبولین ها این پتانسیل کاهش یافته و تجمع و رسوب گلبول های قرمز تسهیل میشود.

 درروش وسترگین که امروزه در بیشتر آزمایشگاه ها از آن استفاده می گردد ازپیپت هایی باطول 30 سانتی متر وقطر 4/2 تا 7/2میلی متر استفاده می شود.آزمایش بر روی خون وریدی و با استفاده ازضد انعقاد سیترات سدیم به نسبت چهار حجم خون و یک حجم ضد انعقاد انجام می گیرد.برای انجام ازمایش تا 2 ساعت بعد از خون گیری فرصت است.  ودرصورتی که خون در4 درجه ی سانتی گراد گذاشته شود تا6 ساعت نیزمیتواند به تعویق بیافتد برای انجام ازمایش پیپت را تاعدد 0 پر می کنند و درپایه ی خاص درجایی ارام وبدون لرزش و دور از نور مستقیم به مدت 60 دقیقه قرار می دهند پس از گذشت زمان فوق سطح رسوب گلبول های قرمز را از روی درجه بندی پی پت قرائت می کنند.

عوامل دخیل درمیزانESR  

 عوامل مربوط به پلاسما :فیبرینوژن – گاما گلبولین – کلسترول اثر فزاینده دارند ولسیتین و البومین اثر کاهنده .

عوامل سلولی :سرعت رسوب با وزن گلبول های قرمز نسبت مستقیم وباسطح نسبت عکس دارد بنابراین ماکروسیتوز سبب افزایش و میکروسیتوز سبب کاهش ان می گردد تغییرات شکلی مانند سلول های داسی شکل و. . . نیز قابلیت رسوب گلبول ها را کم کرده و سدیمان راکاهش می دهند.

مسائل تکنیکی:درجه ی حرارت – قائم بودن لوله ی سدیمان - الودگی و استفاده ازنمونه های کهنه سبب دخالت درنتیجه ی ازمایش می گردد.

به طورغیر پاتو لوژیک در خانم های باردار افزایش نسبی دارد اما در اختلالات پلاسماسلی مانند میلوم مولتیپل و ماکروگلبولینمی و نیز در افزایش فیبرینوژن و نکروز نسجی و عفونت ها افزایش معنادار است. به عکس در پلی سیتمی با کاهش ESR  روبرو هستیم.

داروها: داروها شامل دکستران، متیل دوپا، تئوفیلین، پنیسیلین پروکاینامید و داروهای پیشگیری از بارداری خوراکی باعث افزایش ESR میگردند.

مقادیر نرمال: زنان۰-2۰(mm/h) 

                  مردان15-۰ (mm/h) 

افزایش سن درمیزان ESR   موثر است و هرچه سن بیشتر باشد ESR   بالاتر است . در نوزادان ESR کاهش دارد.

تشخيص بروسلوز

از آنجا كه بروسلوز، در اغلب موارد با علائم و نشانه هاي غير اختصاصي نظير تب، لرز، آرترآلرژي و تعريق شبانه، تظاهر مينمايد در صورت مواجه شدن با بيماراني كه دچار اين علائم هستند بايد در مورد احتمال تماس با بروسلا حتما سئوالاتي بنمائيم و در بالين اين بيماران بايد سئوالاتي در مورد شغل، مصرف لبنيات غير پاستوريزه، مسافرت اخير به مناطق آندميك بروسلوز يا تماس با احشام يا سگ، مطرح كنيم. البته تشخيص افتراقي بروسلوز حاد در مراحل اوليه بيماري كه بيماريهاي ديگر نظير تيفوئيد و سل و ساير امراض مولد تب طولاني هم مطرح ميباشد قدري مشكل است و از طرفي بروسلوز مزمن همراه با تب ، اسپلنومگالي و هيپراسپلنيسم ممكن است با كالاآزار ، اشتباه شود و حتي در مناطق آندميك، گاهي هر دو بيماري بطور همزمان در يك بيمار عارض ميگردد. همچنين اسپونديليت بروسلائي، شباهت زيادي به اسپونديليت سلي و استئيت تيفوئيدي دارد و تنها گاهي با توجه به يافته هاي راديوگرافيك ، از اين بيماري ها قابل افتراق ميباشد.

بطور كلي با توجه به اينكه اين بيماري، ميتواند با چهره اسپونديليت، كلاپس مهره اي ، ساير ضايعات مهره اي، آبسه پاراورتبرال، ساكروايلئيت، استئوميليت، آرتريت، كوندريت ، ديسفاژي ، مننژيت، مننگوآنسفاليت فلج اسپاستيك و ساير انواع فلج ها، اختلال اسفنكتري ، نورز، پسيكوز ، آندوكارديت، ميوكارديت، پريكارديت، پنومونيت ، برونكوپنوموني ، پلورزي، آمپيم، ترومبوز وريد هاي عمقي، كلسيفيكاسيون كليه، اختلال كليوي، هيدرونفروز ، سيستيت، كولانژيت ، هيپراسپلنيسم، اوئيت ، گلوكوم ، هيپرسانسيتيويته، پورپورا و پتشي ، آنمي، پان سيتوپني، پاروتيت و 000 تظاهر نمايد مخصوصا در مملكت ايران و بويژه در مناطق هيپرآندميك به هنگام مواجهه با اين چهره ها بايد تشخيص بروسلوز را نيز مطرح نمائيم.

معيارهاي عيني مفيد جهت ارزيابي احتمال وجود بروسلوز، شامل علائم فيزيكي، كشت و تستهاي سرولوژيك، ميباشد و آزمايشات خون محيطي، معمولا كمكي به تشخيص نميكند و حتي  گاهي گمراه كننده نيز ميباشد. مثلا در بروسلوز حاد، وجود لنفوسيت آتيپيك ، ممكن است به مونونوكلئوز عفوني نسبت داده شود با اينحال يافته هاي نادر ولي مهم هماتولوژيك بروسلوز، شامل آنمي ناشي از هيپراسپلنيسم و ترومبوسيتوپني ميباشد و در بروسلوز خيلي حاد، اريتروفاگوسيتوز با تغييراتي در مغز استخوان كه شبيه هيستيوسيتوز است نيز گزارش گرديده است. البته آنمي در بيماري بروسلوز بدون عارضه، نه اهميتي دارد و نه شايع است ولي درصورت بروز عوارضي نظير آندوكارديت و هيپراسپلنيسم بروسلائي، آنمي با شدت متوسطي بروز خواهد كرد.

تعداد گلبولهاي سفيد خون محيطي، معمولا كاهش يافته و يا طبيعي بوده معمولا لنفوسيتوز نسبي، عارض ميگردد و شواهدي دال بر وجود يك عامل سمي ضد گلبولهاي سفيد پلي مرفونوكلئري، موجود ميباشد و ضمنا علاوه بر لنفوسيتوز نسبي، لنفوسيت آتيپيك نيز در خون محيطي، يافت ميگردد.

در التهابات حاد و ازجمله در بروسلوز،  CRP  قبل از بالا رفتن  ERS  مثبت ميشود و با بهبود بيماري نيز قبل از  ESR  طبيعي ميگردد.

سرعت رسوب گلبول هاي قرمز  (ESR) در بروسلوز، ممكن است طبيعي يا افزوده شده باشد. هرچند طي مطالعه اي مشخص شده است كه ارتباطي بين سرعت رسوب گلبولهاي قرمز و دوره بيماري و عوارض بروسلوز، وجود ندارد.

كشت نمونه ها:

در صورتي كه مشكوك به بروسلوز هستيم بايد آزمايشگاه ميكروبيولوژي را آگاه نمائيم تا جهت اثبات آن از محيط  كشت مناسب، استفاده نمايند و احتياط  هاي لازم به هنگام تماس با نمونه هائي كه احتمالا حاوي بروسلا هستند را بعمل آورند.

تست هاى سرولوژيك

در بروسلوز حاد انساني، ابتدا  IgM  افزايش مي يابد و گاهي  IgM  تنها ايمونوگلوبوليني است كه در هفته هاي اول بيماري يافت ميشود و ميزان آن در عرض سه ماه پس از شروع عفونت افت ميكند. در حاليكه آنتي بادي  IgG  از هفته دوم به بعد شروع به افزايش ميكند و در موارد درمان نشده، به مدت حداقل يك سال در حد بالائي باقي مي ماند ولي در بيماراني كه بنحو كاملي درمان شده اند ميزان آن در عرض شش ماه تا يك سال پس از شروع بيماري به حداقل رسيده و يا كاملا محو ميگردد و لذا تداوم افزايش اين آنتي بادي، ممكن است ناشي از تداوم ارگانيسم هاي زنده داخل سلولي در نسوج رتيكولوآندوتليال يا ساير كانون هاي عفونت، باشد. همچنين آنتي بادي  IgA  هفته ها بعد از ظاهر شدن  IgG  قابل بررسي است و فاقد ارزش تشخيصي، ميباشد.

نمودار 6ـ سير تحولات آنتى بادى هاى ضد بروسلائى، در طول بيمارى و درمان آن

انواع تست هاى سرولوژيك بروسلوز

1 ) تست آگلوتيناسيون داخل لوله اي استاندارد  (STA) يا تست رايت كه  IgM  و  IgG  را مورد ارزيابي، قرار ميدهد.

2 ) تست آگلوتيناسيون   2ME  كه  IgG  را بررسي مينمايد.

3 ) تست كمبس رايت  (Coombs Test) كه عمدتا نشان دهنده آنتي باديهاي كلاس  IgG  است. هرچند در صورتيكه در زمينه تست رايت مثبت، اشتباها كمبس رايت نيز انجام شود تمامي آنتي بادي هاي شركت كننده در تست رايت، بنحو اولي، در اين تست نيز شركت خواهند نمود. 

4 ) تست فيكساسيون كمپلمان كه نشان دهنده آنتي بادي هاي كلاس  IgG  ميباشد. 

5 و6 ) تست هاي راديوايمونواسي و  ELISA  كه حساسيت و ويژگي آنها نسبت به تست استاندارد و فيكساسيون كمپلمان بيشتر است و نشان دهنده هر دو ايمونوگلوبولين  M  و  G  ميباشند0 ولي جهت بررسي يك كلاس بخصوص ايمونوگلوبولين هم قابل تنظيمند و لذا با اين تستها ميتوان به آساني بروسلوز حاد را از مزمن و نيز حمله حاد در زمينه مزمن را باز شناخت. به عبارت ديگر آنتي بادي هاي اختصاصي ضد بروسلائي نوع  IgM  ،  IgG  و  IgA  را ميتوان به روش راديوايمونواسي، مورد بررسي قرارداد. البته مشكلات مربوط  به آنتي بادي هاي بلوكان و غير آگلوتينه كننده  (Nonagglutinating) در اين تست ها وجود ندارد و در مرحله حاد يا مزمن بيماري ميتوان آنتي بادي هاي اختصاصي را بطور جداگانه، بررسي كرد و زماني كه تفسير تست هاي آگلوتيناسيوني، با ابهاماتي مواجه شود ميتوان پاسخ را با انجام تست اليزا قطعي نمود. بوسيله تستELISA نيز ميتوان با بررسي  IgM  يا  IgG  حالت حاد و مزمن بروسلوز را تفكيك نمود ولي اين تست با يرسينيوز نيز واكنش متقاطع، نشان ميدهد. 

7 ) تست رزبنگال، رينگ تست و آگلوتيناسيون روي لام كه روش هاي آگلوتيناسيون سريع  (Rapid) ميباشند.

تست رايت (Standard Tube Agglutination Test)

گرچه روش هاي چندي براي اندازه گيري آنتي بادي هاي ضد بروسلائي، ابداع شده است ولي تست استاندارد آگلوتيناسيوني داخل لوله اي  STA  (يا تست رايت) متداولترين تستي است كه مورد استفاده قرار ميگيرد و حدود 97% موارد بروسلوزي كه از طريق كشت، به اثبات رسيده است به وسيله اين تست، عيار افزاينده چهار برابر يا بيشتر را نشان ميدهد. 

آنتي ژني كه در اين تست استفاده ميشود از بروسلا آبورتوس تهيه ميشود. زيرا اين آنتي ژن با آنتي بادي هاي ضد بروسلا آبورتوس، مليتنسيس و سوئيس، واكنش نشان ميدهد ولي قادر به ايجاد واكنش با آنتي بادي هاي ضد بروسلا كنيس نميباشد و لذا در صورت ظن وجود بروسلا كنيس، بايد از تست هاي سرولوژيك ويژه اين بروسلا كه بعدا ذكر خواهد شد استفاده گردد.

نمودار 7ـ وضعيت تست رايت داخل لوله اى در بروسلوز كشت مثبت انسانى در انستيتو رازى حصارك

 بسياري از منابع معتبر طب عفوني و گرمسيري كه در كشورهاي خارج، تاليف گرديده است عيار 160: 1  يا بيشتر در تست رايت يا افزايش چهار برابر عيار آنتي بادي در افرادي كه بيماري آنها اخيرا حادث شده است را نشان دهنده عفونت قبلي يا فعلي بروسلائي، دانسته اند. هرچند در بيماران مبتلا به بروسلوزي كه مدتي پس از شروع بيماري مراجعه نموده اند عيار آنتي بادي ها در حد بالائي قرار داشته و در تست رايت و   2ME  عيار 640 : 1 يا بالاتر مشاهده شده است و بنابراين در اغلب بيماران، عيار آنتي بادي ها در حدي است كه بحثي از حداقل عيار با ارزش و افزايش چهار برابر عيار اوليه، پيش نخواهد آمد. با اين وجود به دلايلي كه بعدا ذكر خواهد شد، حداقل عيار باارزش تست رايت در ايران، قدري پائينتر از 160 : 1 در نظر، گرفته ميشود. 

زمان مثبت شدن تست رايت :

در اكثر بيماران مبتلا به بروسلوز، طي هفته هاي اول تا دوم بيماري، عيار تست رايت ، افزايش مي يابد و تقريبا در 80% موارد، عيار آگلوتينين هاي سرم، در مرحله حاد بيماري به هشت برابر يا بيشتر افزوده ميشود و بطور كلي تست رايت، در 97% اين بيماران در عرض سه هفته پس از آغاز بيماري، تنها با آزمايش يك نمونه سرم، نتيجه مثبتي را نشان خواهد داد و با انجام تستهاي مكرر، در كمتر از 7% موارد، به نحو كاذبي منفي خواهد بود.

 تغيير در عيار تست رايت :

تغيير در عيار تست رايت، زماني با ارزش و مهم تلقي ميشود كه افزايشي به ميزان چهار برابر يا بيشتر، مشاهده شود و عيار اوليه حداقل 40 : 1 يا بيشتر، به 160 : 1 يا بيشتر، افزايش يابد. به عبارت ديگر، هرچند عيار 160 : 1 يا بيشتر، اين تست در منابع خارجي ، مثبت تلقي ميشود و نشان دهنده تماس فعلي يا قبلي با ارگانيسم هاي بروسلائي يا آنتي ژن هائي كه با اين ارگانيسم ها واكنش متقاطع دارند، ميباشد ولي افزايش چهار برابر يا بيشتر در عيار آنتي بادي هاي ضد بروسلائي در نمونه سرمي كه 4ـ1 هفته بعد بررسي شود حاكي از تماس اخير با بروسلا يا آنتي ژن هاي شبه بروسلائي، خواهد بود. البته نمونه هاي سرمي بايد طي يك روز و در يك آزمايشگاه، مورد بررسي قرار گيرد و در مجموع ، عيار تست رايت، در اغلب مبتلايان به بروسلوز حاد در عرض 2 -  1 هفته افزايش مي يابد و تقريبا در كليه مبتلايان به اين بيماري در عرض سه هفتـه پس از شروع بيماري، تغييرات سرمي  (Seroconversion) حاصل خواهدشد.

مثبت هاى كاذب تست رايت :

1 ) ابتلاء به وبا.

2 ) ابتلاء به تولارمي .

3 ) ابتلاء به عفونت ناشي از يرسينيا آنتروكوليتيكا .

4 ) تماس با واكسن هاي حاوي ويبريو كلرا ، فرانسيسلا و يرسينيا .

5 ) عفونتهاي ناشي از گونه هاي سالمونلا ، پسودومونا مالتوفيلا و اشريشياي O116

6) تست بروسلين .

در صورتي كه مثبت شدن تست رايت، ناشي از وجود آنتي بادي هاي غير بروسلائي باشد عيار اين آنتي بادي ها در تستهاي آگلوتيناسيوني مربوطه، بالاتر از عياريست كه در تست رايت، مشاهده ميشود و مثلا در مبتلايان به تولارمي، عيار تست رايت، پائين تر از عيار تست آگلوتيناسيوني تولارمي ، خواهد بود، زيرا مثبت هاي كاذب، در اثر مداخله آنتي بادي هاي هترولوگ و مثبت هاي واقعي، ناشي از آنتي بادي هاي همولوگ بوده، عيار نوع هترولوگ ، هرگز به اندازه نوع همولوگ ، افزايش نمي يابد و لذا انتظار ميرود مثبت هاي كاذب، همواره از عيار پائين تري برخوردار باشند.

منفى هاى كاذب تست رايت:

1 ) سرم مبتلايان به بروسلوز ناشي از گونه كنيس، معمولا آنتي ژن استاندارد بروسلا را آگلوتينه نمي كند زيرا با يكديگر، تشابه آنتي ژني ندارند و لذا يكي از مواردي كه موجب بروز پاسخ منفي كاذب، ميشود ابتلاء به بروسلوز ناشي از گونه كنيس ميباشد و همان طور كه قبلا نيز ذكر شد جهت تشخيص اين نوع، بيماري، بايد از تست هاي اختصاصي، استفاده نمود.

2 ) زماني كه سرم بيمار، تا بيش از 320 : 1 و به قولي 1280 : 1 در آزمايشگاه، رقيق نشود به علت احتمال بروز واكنش پروزون ، نتيجه آزمايش، ممكن است به نحو كاذبي منفي ، گزارش شود.

3 ) در موارد مزمن بيماري به علت پائين، بودن ميزان  IgM  يا عدم وجود آن و دخالت ايمونوگلوبولين هاي ناقص در واكنش و اشغال گيرنده هاي آنتي ژني بوسيله آنها واكنش آگلوتيناسيون ممكن است صورت نگيرد و سومين مورد منفي كاذب را تشكيل دهد. هرچند در چنين مواردي با توسل به آزمايش كمبس رايت و استفاده از آنتي هيومن گلوبولين ، ميتوان از بروز چنين واكنشي جلوگيري كرد.

4 ) در موارد نقص سيستم آنتي كر سازي و كمبود گاماگلوبولين ها نيز منفي كاذب به بار مي آيد.

5 ) در صورتي كه قبل از تشكيل آنتي بادي كافي (مثلا اوائل بيماري حاد) تست رايت، انجام شود به دليل عدم توليد آنتي بادي هاي اختصاصي، نتيجه منفي به بار خواهد آمد.

جدول 8ـ رابطه كشت هاى مثبت خون و عيار تست رايت طى سه فقره مطالعه در ايران

همانطوري كه در جدول 8ـ ملاحظه ميشود طي اين مطالعات بالغ بر 25 -  13% موارد كشتهاي مثبت خون در رابطه با تست رايت كمتر از 160 :1 يعني در محدوده پائينتر از حداقل عيار با ارزش، قرار دارد كه يكي از علل آنرا ميتوان به انجام آزمايش رايت، با آنتي ژن بروسلا آبورتوس، نسبت داد كه در شرح آزمايش  2ME  به آن اشاره خواهد شد.

رابطه عيار تست رايت با شدت بيمارى :

ارتباطي بين عيار تست رايت و شدت بيماري و جود ندارد و حتي در مبتلايان بدون علائم باليني هم ممكن است عيار آن به حد اكثر برسد.

تست 2  -  مركاپتواتانول ((2ME  :

تست  2ME  نوعي آزمايش آگلوتيناسيوني است كه در حضور 2  -  مركاپتواتانول، صورت ميگيرد0 اين ماده باعث غير فعال شدن مولكول هاي  IgM  ميشود و تاثير خود را از طريق متلاشي كردن پيوند هاي دي سولفيدي مولكول  IgM  اعمال مينمايد و لذا پس از حذف  IgM  در صورت وجود  IgG  در واكنش، شركت ميكند و با اين روش، مورد سنجش قرار ميگيرد.

همانطور كه قبلا نيز اشاره شد در تست آگلوتيناسيون رايت، هر دو ايمونوگلوبولين  G  و  M  شركت ميكنند و لذا به منظور مشخص كردن اجزاء شركت كننده در اين تست، ميتوان از آزمون  2ME  استفاده نمود. به اين ترتيب كه اگر قبل از اضافه كردن  2ME  عيار تست رايت، بالغ بر 80 : 1 و بعد از افزودن  2ME  كاهش يافته و به 10 : 1 برسد به اين معني است كه تقريبا تمامي ايمونوگلوبولين موجود در لوله آزمايش، از نوع  IgM  است ولي اگر بعد از اضافه كردن 2ME  عيار 80 : 1  كاهش نيابد، دليل بر اينست كه تمامي ايمونوگلوبولين شركت كننده در واكنش از نوع  IgG  ميباشد.

موارد كاربرد تست 2- مركاپتواتانول :

1 ) بعنوان يك آزمايش تكميلي براي تفكيك بروسلوز حاد از مزمن و يا تماس قبلي با آنتي ژن بروسلا به كار ميرود. چرا كه در موارد درمان شده بيماري، مقدار آن در عرض شش ماه به حداقل ميرسد و يا كاملا محو ميگردد. عيار 160 : 1 يا بالاتر اين تست كه به مدت بيش از يكسال پس از شروع بيماري ادامه يابد حاكي از عدم بهبود بروسلوز ميباشد و از طرفي عيار كمتر از 160 : 1 در تست  2ME  كه به فاصله بيش از يك سال پس از شروع بيماري انجام شده باشد قويا بر عليه تشخيص بروسلوز مزمن، ميباشد.

2 ) در بروسلوز مزمن، در صورت عدم تغيير در عيار تست رايت و ثابت ماندن عيار قبلي، عيني ترين، دليل وجود عفونت فعلي يا اخير شامل بالا بودن عيار آگلوتيناسيون 2ME  ميباشد و در مجموع، گرچه عيار 160 : 1 يا بالاتر تست رايت، حاكي از تماس قبلي با بروسلا يا آنتي ژنهائي كه با بروسلاها واكنش متقاطع دارند ميباشد يك عيار واحد 160 : 1 يا بالاتر در تست  2ME  حاكي از وجود عفونت فعلي يا اخير، ميباشد. 

3 ) سودمندترين آزمون بررسي پاسخ درماني بروسلوز، به حساب مي آيد و لذا به اين منظور نيز به كار برده ميشود.

 زمان مثبت شدن تست  2ME  :

در طول هفته هاي اول تا دوم بيماري، ايمونوگلوبولين  M  افزايش مي يابد و 3 -  2 هفته پس از شروع بيماري مقدار  IgG  نيز افزوده ميشود. از طرفي با تشخيص بموقع و درمان سريع و كافي بروسلوز، آنتي كرهاي  IgG  در عرض 12 -  6 ماه از سرم، محو ميگردند ولي در صورتي كه بيماري تشخيص داده نشود و تحت درمان، قرار نگيرد در بالغ بر 15% موارد، سير آن ادامه يافته آگلوتينين هاي نوع  IgG  در سطح بالائي باقي خواهد ماند. در حاليكه بالا بودن مقدار  IgM  ممكن است امري عادي باشد بطوري كه در عده زيادي از مبتلايان به بروسلوز، حتي پس از درمان كامل بيماري عيار آگلوتينين هاي  IgM  و در نتيجه عيار تست رايت به مدت چندين سال، مثبت باقي مي ماند و عيار 160 : 1 يا كمتر در كارگران كشتارگاه ها شايع ميباشد و با اضافه كردن ماده  2ME  ميتوان به اين موضوع پي برد.

عيار با ارزش تست   2ME : 

عيار 160 : 1 يا بيشتر در تست  2ME  نمايانگر عفونت بدون علامت فعلي و در صورت وجود علائم باليني، نشان دهنده عفونت فعال فعلي ميباشد ولي عيارهاي 80 : 1 و 40 : 1 ندرتا ممكن است نشان دهنده عفونت هاي مهم اخير باشد و بالاخره در بيماراني كه پس از گذشت سه هفته هنوز  2ME  آنها بالغ بر20 : 1 يا كمتر باشد احتمال دخالت بروسلا بعنوان عامل مولد، بيماري تا حدود زيادي نفي ميگردد. اين تفاسير، ممكن است در مورد بيماران مبتلا به بروسلوز ناشي از گونه آبورتوس، صدق كند ولي در مبتلايان به بروسلوز ناشي از گونه مليتنسيس به علت كثرت آنتي ژن  M  و قلت آنتي ژن  A  (بر خلاف آبورتوس) و استفاده از آنتي ژن بروسلا آبورتوس در آزمايشات سرولوژيك، بنظر ميرسد در صورت وجود علائم باليني منطبق بر بروسلوز، عيار هاي پائينتر نيز، با ارزش باشد زيرا هيچگاه نميتوان انتظار داشت با آنتي ژن بروسلا آبورتوس، عيار واقعي آنتي كرهاي ضد بروسلا مليتنسيس، سنجيده شود. از طرفي اگر بتوان در كشور هائي مثل ايران كه تمامي موارد بروسلوز انساني، ناشي از گونه مليتنسيس است جهت سنجش عيار ها از آنتي ژن مليتنسيس، استفاده كنيم در اينصورت تفسير هاي فوق، در مملكت ما نيز ممكن است صحيح باشد. البته نظر به اينكه تماس با اين آنتي ژن به هنگام تهيه آن خطراتي  را بدنبال خواهد داشت از ساختن آن حتي در ايران كه در اغلب موارد با بروسلوز انساني  ناشي از گونه مليتنسيس، مواجه هستيم اجتناب ميشود. 

توضيح اينكه آنتي ژنهاي  A  و  M  در سه گونه اصلي بروسلا مشترك است بطوري كه در بروسلا آبورتوس، آنتي ژن  A  بيشتر از  M  و در بروسلا مليتنسيس، آنتي ژن  M  بيشتر از  A  ميباشد و بروسلا سوئيس، از نظر آنتي ژني، نظير بروسلا آبورتوس است. از طرفي در حال حاضر بطور كلي از آنتي ژن بروسلا آبورتوس براي تشخيص انواع بروسلوز، استفاده ميشود ولي غير از بروسلوز ناشي از گونه آبورتوس، در انواع ديگر بروسلوز، عيار كمتري را نشان ميدهد و در صورتيكه از آنتي ژن هاي اختصاصي، استفاده شود عيار آگلوتينين بالاتري را نشان خواهد داد و اين واقعيت در جدول 9ـ مشخص شده است. 

همانطور كه در جدول 9ـ ملاحظه ميگردد هرگاه عيار آنتي بادي هاي آگلوتينه كننده ناشي از گونه مليتنسيس را با آنتي ژن آبورتوس بسنجيم تقريبا نصف رقم حقيقي را نشان خواهد داد و اين موضوع، در مورد عيار آنتي بادي هاي بروسلا آبورتوس به هنگام سنجش آنها با آنتي ژن مليتنسيس نيز صدق ميكند.

جدول 9ـ مقايسه نتايج تست هاى سرولوژيك در رابطه با استفاده از آنتى ژن بروسلا آبورتوس  (A) و بروسلا مليتنسيس  (M) در دو گروه بيمار

در جدول 10 مقايسه اي بين كشتهاي مثبت خون، بعنوان شاخص وقوع حتمي بروسلوز و عيار هاي مختلف تست  2ME  بعمل آمده است و همانطور كه از متن آن استنباط  ميگردد بيش از 58% موارد كشت خون مثبت در بيماراني كه در بيمارستان لقمان حكيم مطالعه نموده ايم در رابطه با عيار هاي 2ME  مساوي يا كمتر از 80 : 1 بوده و اين رقم در سوابق كشتهاي مثبت چهار ساله انستيتو رازي حتي به 75% هم ميرسد و بنابراين ملاحظه، ميشود كه عبارت " عيار هاي 40 : 1 تا 80 : 1 ندرتا ممكن است نشان دهنده عفونت هاي مهم

جدول 10 - عيار تست  2ME  در 84 نمونه مثبت از نظر بروسلا مليتنسيس در بخش بروسلوز انستيتو رازى و بخش عفونى لقمان حكيم تهران

اخيرباشد" در بيماران ايراني، به هيچ وجه صدق نميكند و اگر بخواهيم بر اين باور باشيم و براساس اين ضابطه عمل كنيم در واقع بايد حدود 75% كشتهاي مثبت را ناديده گرفته و از درمان اين بيماران خودداري كنيم، از طرفي اگر بگوئيم از آنجا كه بسياري از بيماران مبتلا به بروسلوز ناشي از گونه مليتنسيس در اين مملكت، واجد عيار  2ME  كمتر از 160 : 1 هستند، نبايد بر عيار160 : 1 و بالاتر، تاكيد كنيم بلكه در صورت وجود علائم باليني و سوابق اپيدميولوژيك منطبق بر بروسلوز، عيارهاي پائينتر از 160 : 1 را نيز با ارزش، تلقي نمائيم با بينش واقع گرايانه، راه صحيح تري را طي كرده ايم و با سرعت بيشتري به تشخيص بيماري و شروع درمان اين بيماران نائل ميگرديم.

نمودار 8 ـ وضعيت آنتى ژن هاى  A  و  M  و حداقل عيار قابل قبول تست رايت در ايران

واكنش پروزون  (Prozone) :

يكي از موارد منفي كاذب تست هائي كه بر اساس فعل و انفعالات آنتي ژن ـآنتي بادي، انجام ميشود واكنش هاي منطقه اي  (Zonal Reaction) است. به اين ترتيب كه در اينگونه آزمونها بايستي مقادير متناسبي از آنتي ژن و آنتي بادي، وجود داشته باشد تا واكنش كاملي صورت گيرد و لذا در صورت وجود مقادير زيادي آنتي ژن و يا آنتي بادي، نتايج حاصله ميتواند به صورت واكنش ضعيف يا منفي، جلوه گر شده و در واقع پاسخ كاذبي به بار آورد و بر اساس اين حقايق، در صورتي كه طي انجام چنين آزمايشاتي نمونه مورد بررسي به اندازه كافي رقيق نشود مقادير زيادي آنتي بادي در آن وجود خواهد داشت و با آنتي ژني كه جهت تشخيص آن به كار برده ميشود

جدول 11 - واكنش هاي منطقه اي (Zonal Reactions) 

واكنش قابل رويتي ايجاد نخواهد كرد و تنها در صورت رقيق كردن نمونه سرمي مورد بحث، اين نقيصه برطرف و جواب واقعي، دريافت خواهد شد و اين حالت را واكنش، يا پديده پروزون مي نامند. از طرفي در صورت زياد بودن  مقدار آنتي ژن مصرفي (در اثر اشتباه آزمايشگاهي) نيز اين حالت ايجاد ميگردد و طبعا با رقيق نمودن آنتي ژن، برطرف مي شود و به واكنش پست زون  (Postzone) موسوم ميباشد. قابل تاكيد است كه به منظور حذف واكنش پروزون، لازم است سرم بيماران تا عيار 1280 : 1 رقيق شود.

تست كمبس رايت:

بعضي از سرم ها حاوي آنتي بادي هاي اختصاصي هستند كه قادر به آگلوتينه كردن آنتي ژن نميباشند و با اشغال گيرنده هاي آنتي ژن از اتصال آگلوتينين ها به آنتي ژن ها و ايجاد آگلوتيناسيون، جلو گيري مينمايند. اين آنتي بادي ها را آنتي كر هاي ناقص، مينامند. 

طي اين واكنش ها با اضافه كردن گلوبولين آنتي هيومن  (AHG) مجموعه آنتي كرها و آنتي ژن هائي كه بهم متصل شده ولي واكنش قابل رويتي ايجاد نكرده اند در كنار هم قرار ميگيرند و واكنش آگلوتيناسيون، به وقوع مي پيوندد. 

شماى 2 ـ واكنش رايت منفى و كمبس رايت مثبت در بروسلوز مزمن :

2 ) آنتي بادي ناقص  +  آنتي ژن   AHG +  ــــ <  آگلوتيناسيون (  =  تست كمبس رايت مثبت) 

طبق مطالعاتي كه در دانشگاه مينه سوتا انجام گرفته است مشخص شده كه در سرم افراد مبتلا به بروسلوز حاد، پديده مزبور، اهميتي نخواهد داشت ولي در سرم افرادي كه به مدت چندين سال مبتلا به بروسلوز فعال بوده اند مقادير زيادي از اين آنتي بادي ها يافت خواهد شد، زيرا طي بروسلوز مزمن، بر خلاف بروسلوز حاد، عمدتا ايمونوگلوبولين  G  افزايش مي يابد و مقدار ايمونوگلوبولين  M  يا در حد پائيني قرار دارد و يا اصلا وجود ندارد0 ضمنا در اين تست، واكنش پروزون نيز بروز نميكند و در رابطه با عود بروسلوز، داراي همان ويژگي هاي تست   2ME  ميباشد. 

موارد استعمال تست كمبس رايت:

1 ) مطالعات اپيدميولوژيك.

2 ) تشخيص بروسلوز مزمن. 

عيار باارزش تست كمبس رايت:

در اين آزمايش، عيار 40 : 1 بعنوان حداقل عيار باارزش، تلقي، ميشود. 

تست فيكساسيون كمپلمان:

تست رزبنگال:

اساس اين آزمايش عبارتست از مخلوط  كردن حجم هاي مساوي آنتي ژن و سرم و مشاهده آگلوتيناسيون حاصله بعد از زمان معين و نتيجه اين آزمايش، رابطه مستقيمي با نتيجه فيكساسيون كمپلمان دارد. آنتي ژن مورد نظر، شامل آنتي ژن بروسلا آبورتوس تيپ 19 است كه با قرمز بنگال (رزبنگال) ، رنگ گرفته است. اين تست يكي از آزمايشات مقدماتي خيلي با ارزش است كه قبل از انجام ساير آزمايشات سرولوژيك، قابل اجراء ميباشد.

نحوه قرائت نتيجه آزمايش رزبنگال : 

تست پوستى در بروسلوز:

"بروسلرژن " نوعي نوكلئوپروتئين و  /  يا ماده پروتئيني مشتق شده از گونه هاي بروسلا ميباشد كه تزريق داخل پوستي آن موجب برانگيختن پاسخ حساسيت تاخيري ميگردد و در عرض 48 -  24 ساعت به حد اكثر شدت خود ميرسد ولي در موارد نادري ممكن است تا 6 -  5 روز بعد، واكنشي ملاحظه نگردد. جهت انجام تست مذكور، مقدار 1/0 ميلي ليتر از محلول را به صورت داخل پوستي، تزريق نموده حدود 24 ساعت بعد، نتيجه آنرا ملاحظه و به نحو زير، قرائت مي نمائيم :

اين تست، در مطالعات اپيدميولوژيك، مورد استفاده قرار ميگرفته و منفي شدن آن موجب حذف بروسلوز از تعداد كثيري احتمالات مختلف، ميگرديده ولي با اينحال ارزش تشخيصي محدودي داشته است.

گاهي عليرغم وجود بروسلوز، تست جلدي، منفي ميباشد و اين حالت بيشتر در موارد شديد بيماري و نيز طي آندوكارديت بروسلائي، مشاهده ميشود.

شماى 3  نحوه تفسير تست رايت و 2ME  :

تست مورد بحث، موجب افزايش عيار آگلوتينين هاي بروسلائي ميگردد و بررسي بعدي آنها را بي اعتبار ميكند. گرچه گونه هاي بروسلا با فرانسيسلا تولارنسيس ، آنتي ژنهاي مشتركي دارند و اين آنتي ژنها در آزمايشات سرمي آگلوتيناسيوني، با يكديگر واكنش متقاطع نشان ميدهند ولي در پاسخ تست جلدي، مداخله اي نميكنند.

بطور كلى به دلايل زير انجام تست جلدى بروسلين، جهت تشخيص بروسلوز، توصيه نميشود :

1 ) ممكن است تا چندين سال پس از ابتلاء به بيماري، مثبت باقي بماند.

2 ) باعث افزايش عيار آگلوتينين ها و اغتشاش در تفسير نتيجه تستهاي سرولوژيك، ميشود.

چند نكته:

-  تست 2ME  براي تفكيك بروسلوز حاد از مزمن و يا تماس قبلي با آنتي ژن بروسلا به كار ميرود و سودمندترين آزمون بررسي پاسخ درماني بروسلوز، به حساب مي آيد.

انتخاب روش هاي مناسب براي اندازه گيري
آزمون ها، سنجش ها يا آزمايش هاي پزشكي نظير آنهايي كه براي غربالگري عوامل خطر، تشخيص يك بيماري و يا
پيش بيني روند بيماري استفاده مي شوند از موضوعات بسيار مهم تحقيقات علوم پزشكي هستند .
اگر نتايج اين آزمون ها غلط باشند، نه تنها كمك كننده نيستند، بلكه گمراه كننده هم خواهند بود .اين آزمايش ها كه معمولاً پرهزينه هستند نقش اساسي در درمان و پيش گيري ايفا مي كنند. به همين علت، به معيارهاييجهت انتخاب مناسب هر كدام از اين روش ها نيازمنديم.

غربالگري چيست؟
غربالگري عبارت است از پيدا كردن و يا تجسس افرادي (يا عوامل خطرزا در افراد )كه هنوز متوجه بيماري خود نشده اند و جهت درمان بيماري خود اقدامي نكرده اند .غربالگري شامل انجام آزمايش هايي براي شناسايي اين افراد است.

Screening and Diagnostic Tests
-در آزمايش غربالگري افراد سالم يا بظاهر سالم آزمايش مي شوند، در حاليكه در تست تشخيصي آزمايش روي افراد داراي علائم بيماري انجام مي شو د. 

-هدف از آزمايش غربالگريST شناسايي افراد بظاهر سالم از افراد واقعاسالم است ولي هدفDTمشخص كردن علت علائم است . 

 - آزمايش غربالگري بر عكس DT معمولا روي عده نسبتا زيادي از افراد يا گروههاي جمعيت انجام مي شود .

-ايده آل آن است كه آزمايش STارزان-ساده - و سريع باشد و حداقل ناراحتي را براي افراد ايجاد كند
ولي اين ملاحظات در موردDTزياد مهم نيست.
- در مقايسه باDT مقدار مثبت كاذب درSTزياد مهم نيست . زيرا افراد
 مجددا توسط تست هاي دقيق تر آزمايش مي شوند .(سهم مثبت ها درDT
خيلي بيشتر است لذا در ST خيلي از مثبت ها ممكن است مثبت كاذب 
باشند )

این پست در مورد اهمیت آزمایش خون ، بیماری هایی که نیاز به آزمایش خون دارند ، نوع سلولهای خونی ، نحوه خون گیری ، فرق سرم و پلاسما و مقادیر نرمال اندیکس های خونی  صحبت می کنیم . در باره نحوه برسی اندیکسهای خونی به ویژه در CBC  در آینده بحث خواهد شد و مباحث بیشتر جنبه عمومی دارند .

تست خون با نمونه برداری از خون انجام می شود و مهمترین تستی است که دکتر برای تشخیص نوع بیماری شما را به آزمایشگاه ارجاع می دهد . این آزمایش برای شناسایی اندیکس های خون شما ، با مقادیر نرمال است تا علت تفاوت در مقادیر آشکار شود .

آزمایش خون ، آزمایش روتینی است که در همه آزمایشگاه های طبی انجام میشود و شامل تست های بیوشیمیایی و هماتولوژی خون است . هر چند که بعضی از آزمایشات اختصاصی هم در صورت نیاز و شناسایی بیماری خاصی بر روی خون انجام می شود .

همان طور که در بالا هم اشاره شد هدف از آزمایش خون ، برسی اندیکس های خونی شما با مقادیر نرمال است . این مقادیر نرمال در 95 % افراد  جمعیت صدق می کند بنابراین مرجع بسیار محکمی برای بیماری فرد خواهد بود .

• نمونه مورد استفاده برای آزمایش خون ، معمولا خون وریدی است و باید خون گرفته شده توسط فرد مجرب انجام گیرد .

بعضی از آزمایشات خون روتین :

•  آلرژی
• بیماری های خود ایمنی (مانند روماتوئید آرتریت که قبلا صحبت شد )
•  بیماری های خون
•  دیابت
•  DNA ، بیماری های ارثی و ژنتیکی
•  اسکرین کردن دارو
•  سموم محیطی
• تناسب ، تغذیه و
•  بیماری های گاسترو انترل مربوط به خون
•  سلامتی قلب
•  هورمون و متابولیسم
•  عفونتها
•  بیماری های کلیوی
• بیماری های کبدی
•  بیماری های STD's (مقاربتی)
•  بیماری های تیروئید

در ادامه در مورد انواع تست های خون صحبت میکنیم . به طور کلی آزمایش خون در دو دسته انجام می گیرد : غربال گیری و تشخیص

• غربال گری

زمانی استفاده می شود که فرد علائم بالینی کمی دارد و یا اصلا علائم بالینی ناشی از بیماری را ندارد و نمیتوان چنین فردی را در جامه حدس زد و پیدا کرد . برای مثال : اندازه گیری کلسترول معیار خوبی برای غربال گیری افرادی است که ریسک بالای بیماری های قلبی را دارند . این تست برای افرادی انجام می شود که نشانه های بالینی بیماری قلبی را ندارند ولی برای دکتر نکات خطر ناک و ریسکی را نشان میدهد . برای اینکه یک تست غربال گری مفید باشد باید شرایط زیر را داشته باشد :

• به سهولت در دسترس باشد .
• دقیق باشد .
• ارزان باشد .
• ریسک پایین داشته باشد .
•  اذیت کمتری برای بیمار داشته باشد .

• تشخیصی

این تستهای خونی زمانی استفاده می شوند که به  بیماری خاصی شک کنیم . مانند آلرژی ، ایدز ، هپاتیت ، سرطان و ......

یک تست خون چیست ؟

آزمایش خون یک اندیکس حیاتی تشخیصی است . خون از سلول ها و مواد گوناگونی ساخته شده است . مانند نمک های گوناگون و انواع پروتئین ها . تست خون مقادیر این مواد را آشکار می کند .

فرق سرم و پلاسما

اگر به خون ماده ضد انعقاد اضافه شود و با این شرایط سانتریفیوژ شود، مایع بالایی را پلاسما میگویند . اما اگر به نمونه خون ، ماده ضد انعقاد اضافه نشود و خون را سانتریفیوژ کنیم ، سرم  به دست می آید.

چطور خون گرفته می شود ؟

خون از ورید یا شریان گرفته می شود . در یک آزمایشگاه مقادیر کمی (معمولا قطراتی) از یک خون لازم است . بعضی اوقات حتی چند قطره خون مویرگی گرفته شده با لانست کافی است . همانطور که اشاره شد بیشتر خون ها از ورید گرفته می شود (به ویژه در نزدیکی آرنج) . برای نمونه گیری ، ابتدا تورنیکت در قسمت بالایی ورید بسته می شود تا ورید  نمایان شود . محل خون گیری ابتدا توسط ماده ضد عفونی کننده (معمولا الکل 70 درصد) تمیز می شود سپس با سرنگ خون گرفته می شود .  ایتدا سرنگ بر روی ورید قرار گرفته و با فشار کم وارد وردی می کنیم بعد از اینکه خون وارد سرنگ شد به آرامی پیستون را به بالا می کشیم و این کار را تا زمانی که به مقدار خون مورد نظر نرسیده ایم ادامه می دهیم . و در اخر سوزن را از ورید جدا میکنیم به طوری که نوک سوزن به طرف بالا باشد . سپس دوباره محل خون گیری با پنبه تمیز ضد عفونی شده و مقداری محل خون گیری را فشار می دهیم . امروزه به خاطر دوستان و همکاران محرب دانشگاهی و آزمایشگاهی خون گیری با کمترین درد انجام میگیرد .

پلاکت تست

تست دیگر خونی است که گاهی دکتر درخواست میکند . همانطور که میدایند پلاکتها مهمترین سلولهای بدن در زمان خون ریزی هستند . بنابرای تغییر مقادیر پلاکت مشکلات جدی وحتی مرگ را به دنبال خواهد داشت . عده از بیماری هایی که باعث ترومبوسایتوپنی (کمی پلاکت در بدن) میشوند :

1. بیماری های خود ایمنی (تولید آنتی بادی بر علیه پلاکتها)
2. شیمی درمانی
3. لوسمی
4. عفونت ویروسی
5. بعضی از داروها

بیشتر بودن تعداد پلاکتها هم باعث ایجاد ترومبوز و یا سایر بیماری های خونی میشود . از عوامل افزایش دهنده تعداد پلاکتها می توان به :

لوسمی (سرطان خون) وسایر بیماری هایی که مغز استخوان را درگیر میکنند اشاره کرد .

داروخانه ها در کشور های پیشرفته (در کشور ما هم کم کم پیدا می شوند) تست های خونی را به عنوان do-it-yourself Home  روانه بازار کردن که با این کیت ها می توان گلوکوز و کلسترول .. را اندازه گیری کرد . حتی با این تست ها در عرض 20 دقیقه با بزاق می توان  ایدز را هم تشخیص داد (در واقع غربال گیری )

با همه این تعریفها ، آزمایش خون همیشه درس نیست و ممکن است جواب های غیر نرمالی داشته باشد . مثلا در فردی که بیماری خاصی ندارد جواب غیر نرمال داده شود و یا برعکس . به همین دلیل سفارش می شود که تاریخچه بیمار همراه آزمایش باشد تا دکتر به بهترین نتیجه بیمار را درمان کند . این نکته را هم در اینجا داخل پارانتز ذکر کنم که حدود 80 درصد اشتباهات در آزمایشگاه ها ناشی از اشتباهات فردی است .

اگر مطالب قبلی را دنبال کرده بودین در مورد اختصاصیت و حساسیت تست های آزمایشگاهی صحبت کردیم . حساسیت (احتما اینکه در یک فرد دارای بیماری جواب مثبت شود )و اختصاصیت (احتمال اینکه جواب تستی منفی باشد زمانی که فرد بیماری را نشان نمیدهد ) دو عامل برای دسته بندی رتبه تست ها است .

یک تست حساس جواب های مثبت غیر نرمال کمی دارد و می توان به آن اطمینان داد . اما گاهی در بعضی شرایط نیاز به آزمایش دوباره و یا تست متفاوتی است .

• جایگزینی برای خون وجود ندارد .
• خون ۷ درصد از کل حجم بدن ما است .
• هر فرد ۱۴ الی ۱۸ پیمانه خون دارد .
• هر پیمانه خونی به طور متوسط دوبرابر یک فنجان است .
• خون اکسیژن و مواد غذایی را به اعضا حمل میکند
• خون مواد تولید شده را برای خروج و دفع به شش ها و کبد و کلیه می رساند
• خون در برابر عفونتها مبارزه می کند و باعث بهبودی جراحات می شود .
• یک واحد خونی کامل  قبل از ترزیق به فرد بیمار جداسازی می شود .
• چهار گروه خونی اصلی وجود دارد A, B, AB و O
• هر گروه خونی میتواند RH مثبت و یا منفی باشد .
• پلاکت و گلبولهای قرمز و سفید سازنده خون شما هستند .
• میلیونها گلبول قرمز در یک قطره از خون وجود دارد .
• طول عمر گلبول های قرمز ۱۲۰ روز  در بدن است .
• گلبول های قرمز در شرایط نرمال ۴۲ روز سالم می مانند .
• گلبول قرمز منجمد شده می تواند ۱۰ سال زنده بماند .
• پلاکتهای گرفته شده  باید در عرض ۵ روز مصرف شوند .
• ۹۵درصد پلاسما از آب تشکیل شده است .
• ۵۵ درصد خون انسان شامل پلاسما است .
• پلاسمای منجمد شده تا یک سال قابل مصرف است .
• سلولهای خونی در مغز استخوان ساخته می شوند .

برای رنگ امیزی گسترشهای خونی از رنگهای مخلوط  بازی (متیلین بلو و ازور) و اسیدی (ائوزین ) استفاده میکنیم . با مخلوط کردن رنگ ها همه قسمتهای سلول چه اسیدی و چه بازی قابل رنگ امیزی هستند .

برای شمارش انگل مالاریا مواردباید زیر را مد نظر داشت
1- شمارش انگل در گسترش ضخیم انجام می شود
2- شمارش انگل در مقابل گلبول های سفید انجام می شود
3- تعداد انگل را در میکرولیتر خون گزارش می کنیم.

توجه : در گسترش نازک  تعداد انگل را در مقابل گلبول قرمز شمارش می کنیم
در گسترش ضخیم اولین فیلد میکروسکوپ را می بینیم وتعداد گلبول سفید را شمارش می کنیم ، سپس تعداد انگل غیر گامتوسیت (چون در مقاومت دارویی بی اثر هستند) را در همان فیلد شمارش می کنیم وادامه می هیم تا وقتی که تعداد گلبول های سفید شمارش شده بیشتر از 200 باشد بطور استاندارد 200 گلبول سفید را باید بشماریم ( بشتر از 200 اشکال ندارد ولی نباید کمتر باشد(.
سازمان بهداشت جهانی می گوید در هر میکرولیتر خون 8000 گلبول سفید در نظر بگیرید ، بنابراین می توان با استفاده از یک تناسب تعداد انگل را در هر میکرو لیتر خون محاسبه کرد.   

     تعداد انگل در میکرولیتر خون   =   تعداد گلبول سفید شمارش شده  / 8000 * تعداد انگل شمارش شده

  
در گسترش نازک  می توانیم تعیین کنیم که چند درصد گلبول های قرمز آلوده هستند بدین صورت که تعداد انگل را در مقابل 1000تا 2000 گلبول قرمز شمارش می کنیم، (نباید کمتر از 1000 گلبول قرمز را شمارش کنیم) ودر نهایت درصد گلبول های قرمز آلوده از روش زیربدست می آید                                

درصد گلبول های قرمز آلوده= تعداد گلبول های قرمز شمارش شده /100* تعداد انگل شمارش شده 
در پلاسمودیوم  فالسی پاروم خیلی اهمیت دارد که درصد گلبول های قرمز آلوده را بدست بیاوریم زیرا بیشتر از 10 در صد آلودگی حالت خیلی خطر ناک در نظر گرفته می شود (نرمال آلودگی در فالسی پاروم 3 تا4 درصد ودر ویواکس 1 تا 2 درصد می باشد( .

1- جهت رقیق کردن رنگ گیمسا از بافر استفاده کنید ، در صورتیکه بافر در دسترس شما نیست می توانید از آب شیر استفاده کنید ولی هیچ گاه از آب مقطر استفاده نکنید .
2- جهت رنگ آمیزی با رنگ گیمسا با از محلول 5-3 درصد استفاده نمایید .
3- مدت زمان رنگ آمیزی برای بررسی لام خون محیطی از نظر انگل ملاریا 30 تا 45 دقیقه می باشد اگر زمان رنگ آمیزی بیشتر از 45 دقیقه شود تشخیص انگل مشکل خواهد شد.
4- هنگامی که تعداد لامها کم است می توانید جهت تهیه محلول گیمسا به ازای هر میلی لیتر بافر 1 تا 2 قطره رنگ اضافه نمایید .
5- محلول گیمسای آماده شده فقط یک روز قابل استفاده می باشد .
6- قبل از اینکه سبد لامها را داخل محلول گیمسا بگذارید جلای فلزی روی محلول را با استفاده از کاغذ صافی بردارید .
7- اگر تعداد لامها کم است می توانید لام را بر روی پایه رنگ آمیزی قرار داده ومحلول گیمسا را بر روی آن بریزید در این صورت بعد از اتمام زمان رنگ آمیزی با استفاده از یک بشر به آرامی مقداری آب از یک گوشه بر روی لام بریزید تا لام شسته شود .

سندروم پیرسون یک سیتوپاتی میتوکندریال بوده و در آن بجای نقص اختصاصی در سنتز هم،عملکرد بد میتوکندری ها سبب اریتروپوئز سیدروبلاستیک می شود.

یافته های خون محیطی:

نوتروپنی

کم خونیسیدروبلاستیک

یافته های مغز استخوان:

واکوئل دار شدن پیش ساز های هماتوپوئتیک

نمونه خون برای آزمایش هماتوکریت باید روی ماده ضد انعقاد  EDTAگرفته شود.

روش اندازگیری:روش میکرو متد که با وجود دستگاههای اتوماتیک هماتولوژی هنوز هم جایگاه خود را حفظ کرده

وسایل ولوازم مورد نیاز:

1- دستگاه سانتریفوژمیکروهماتوکریت2-لوله های موئینه یاکاپیلری به طول هفت سانتیمتر وقطر یک میلی متر 3- خمیر مخصوص
4- صفحه مدرج برای خواندن هماتوکریت دونوع لوله موئینه وجود دارد.لوله های ساده که فاقدماده ضدانعقادند دارای حلقه آبی رنگ در بالای لوله مشخصه آنهاست,اینها برای نمونه هایی که باماده ضد انعقادی EDTAگرفته شده استفاده میشوند.
لوله های موئینه ضد انعقاددار(هپارینه)این لوله ها حاوی ماده ضدانعقاد هپارین هستند. برای گرفتن خون از نوک انگشت یا پاشنه پا در نوزادان استفاده میشوند.

روش آزمایش:

نمونه خون را خوب مخلوط میکنیم یک لوله موئینه ساده درداخل نمونه خون قرارمیدهیم خون خود به خود وارد لوله میشودلوله تا 2/3(دو سوم)از خون پر میکنیم انتهای لوله را با خمیرمخصوص مسدود میکنیم.لوله را در داخل سانتریفوژدرمحل مخصوص طوری قرار میدهیم که انتهای لوله به سمت بیرون روی نوار (واشر ) لاستیکی مخصوص قرار گیرد.روکش مخصوص محافط روی صفحه گردان دستگاه رامحکم می بندیم .تایمر دستگاه را برای حداقل 5 دقیقه کوک میکنیم بعد از این مدت دستگاه خودکار می ایستد.لوله را از دستگاه خارج کرده روی صفحه مدرج که ازصفر تا صد
درج بندی دارد قرار میدهیم بطوریکه مرز بین خمیر وگلبولهای قرمز روی عدد صفر واز طرف دیگر آخرین حد پلاسما روی عدد صد (100) تنظیم میکنیم .عدد قرار گرفته بین آخرین حدگلبولهای قرمز یعنی مرز بین گلبولهای قرمز وبافی کت هماتوکریت فرد مورد آزمایش است که به در صد مثلا 45%گزارش میشود
توجه:در تمام مراحل تنظیم وقراعت نتیجه از روی صفحه مدرج بایداز بالا وبطورمستقیم با زاویه 90درجه به صفحه مدرج نگاه کنیم.

نرمال هماتوکریت :

درمردان  40%-49%

درزنان   40%-44% میباشد

مقدار نرمال هماتوکریت با جنس و سن وارتفاع ازسطح دریا وغیره بستگی دارد.

کاربرد:

این آزمایش به منظور بررسی بیماری نقرس و یا عود سنگ ادراری انجام میشود.

اسید اوریک ترکیبی نیتروژن دار و محصول تجزیه پورین (واحد ساختمانی اسیدداکسی ریبونوکلئیک) می باشد.75% اسید وریک توسط کلیه و 25% آن از طریق روده ها دفع می شود.هنگامی که سطح اسید اوریک  بالا رود(هیپر اورسمی) بیمار ممکن است دچار نقرس گردد.نقرس نوعی آرتریت است که به علت رسوب کریستال های اسید اوریک در بافت دور غضروفی پدید می آید.اسید اوریک ممکن است در بافت نرم نیز رسوب نماید که به آن توفی گویند.چنانچه غلضت اسید اوریک ادرار به حد فوق اشباع برسد کریستالی شده و تکیل سنگ کلیه می دهد که می تواند سبب انسداد میز نای گردد.

اسید اوریک عمدتا در کبد ساخته می شود.سرعت ساخت کبدی و سرعت دفع کلیوی آن تعیین کننده غلضت خونی اسید اوریک می باشند.مقدار اسید اوریک بر حسب سن و جنس تغییذ می نماید.

علل هیپراورسمی ممکن است افزایش تولید یا کاهش دفع آن (مانند نارسایی کلیه)باشد.تولی بیش از اندازه سید اوریک ممکن است به علت کمبود نوعی آنزیم تجزیه کننده پدید آید که موجب تحریک تجزیه پورین می گردد.و یا در مبتلایان به سرطان که سرعت نوسازی و تجزیه  پورین و DNA بسیار زیاد است بوجود می آید.بسیاری از علل هیپراورسمی نامعلوم است و از این رو به آن ایدیوپاتیک گویند.

-استرس موجب افزایش سطح اسید اوریک می گردد.

-داروهای حاجب اشعه X موجب افزایش دفع اسید اوریک و کاهش سطح آن می گردند.

-تزریق مواد حاوی مقدار زیادی روتئین(به ویژه گلیسین) مانند تغذیه کلی از راه غیر گوارشی می تواند سبب افزایش اسید اوریک گردد،زیرا این اده محصول تجزیه گلیسین می باشد.

الکل، اسید آسکوربیک،آسپیرین،کافئین،سیس پلاتین،دیازوکسید،اپی نفرین،اتامبوتول،لوودوپا،متیل دوپا،اسید نیکوتینیک،فنوتیازین ها،تئوفیلین.

الوپورینول،ایموران،کلوفیبرات،کورتیکواستروئید ها،استروژن ها، دیورتیکها،انفوزیون های گلوکز،گایفنزین،وارفارین.

روش های رایج اندازه گیری اسید اوریک در دو گروه قرار می گیرند:

-روش های اسید فسفو تنگستیک (PTA)

-روش های اوریکاز

روش های اسید فسفو تنگستیک بر پیدایش یک رنگ آبی در هنگام احیا PTA توسط اورات در محیط قلیایی تکیه می کنند.رنگ توسط اسپکتروفتومتری در طول موج های 650-700 نانومتر قارئت میشود.

حضور پروتئین در طی پیدایش رنگ سبب کدورت و کاهش غیر قابل پیش بینیجذب می گردد.بنابراین در روش های اسید اوریک پلاسما حذف پروتئین  یک مرحله اجباری است.

روش های اوریکازاختصاصی ترند.زیرا آنها اکسیداسیون اورات که توسط انزیم اوریکاز اکسیدور دوکتاز کاتالیز می شود را یا به شکل یک مرحله منفرد و یا به صورت مرحله ابتدایی دارا می باشند.

در نتیجه دسترسی به کیفیت بالا و تدارکات کم هزینه آنزیم باکتریایی، روش های اوریکاز عملی و رایج شده اند.رسوب اولیه پروتئین ضروری نمی باشد.در اکثریت روش های اوریکاز تنها گوانین، گزانتین و تعداد کمی از دگر آنالوگ های اسید اوریک تداخل نموده که فقط در غلظت های غیر محتمل در مایعات بیولوژیک صورت می ذیرد.

-کنترل اسید اوریک سرم در خلال درمان نقرس

-کمک به تشخیص مشکلات تندرستی

بزرگسالان

مردان:4-8/5 mg/dl         or            0/24-0/51 mmol/l       

زنان: 2/7-7/3 mg/dl            or       0/16-0/34  mmol/l       

کهنسالان: مقادیر ممکن است اندکی افزایش یابد.

کودکان:2/5-5/5  mg/dl      or     0/12-0/32 mmol/l 

نوزادان: 2-6/2   mg/dl

>12mg/dl

بیلیروبین یکی از پیگمانت های صفراوی است که از تجزیه هموگلوبین حاصل میشود. گلبولهای قرمز پس از طی عمر خود در طحال توسط ماکروفاژهای طحالی تخریب میشوند. هموگلوبین موجود در گلبولهای قرمز پس از تخریب اریتروسیتها آزاد شده و تجزیه به یک هم و اسید آمینه میشود. حلقه هم نیز تجزیه شده و تبدیل به یک مولکول بیلی وردین و یک مولکول CO میشود. بیلی وردین تجزیه شده نیز توسط آنزیم بیلی وردین ردوکتاز  تبدیل به بیلی روبین میشود. این بیلیروبین بیلی روبین غیر کنژوگه بوده که در آب نامحلول میباشد. بیلی روبین غیر کنژوگه در خون به آلبومین که اصلی ترین ناقل در خون میباشد متصل شده و توسط آن به سمت کبد انتقال میابد. قبل از ورود به کبد بیلی روبین از آلبومین جدا شده و وارد سلولهای کبدی میگردد. در داخل سلولهای کبدی نیز به 2 پروتئین  Y , Z متصل شده و در داخل سلولهای کبدی انتقال میابد تا در نهایت از این 2 پروتئین نیز جدا شده و توسط آنزیم مسئول گلوکورونیداسیون با 2 مولکول اسید گلوکورونیک پیوند برقرار کرده و تبدیل به بیلی روبین کنژوگه میشود. بیلی روبین کنژوگه محلول در آب بوده و در حالت سلامت به مقدار بسیار ناچیز( حدود 2/0 ) در خون وجود دارد. بیلی روبین بعد از کنژوگاسیون وارد صفرا شده و از آنجا وارد روده کوچک میشود. قسمتی از بیلیروبین کنژوگه تحت اثرز آنزیم گلوکورونیداز به حالت غیر کنژوگه و در نهایت تحت اثر تغییرات بیشتر به اوروبیلینوژن تبدیل میشود. قسمتی از آن  بازجذب شده و به صورت اوروبیلین از طریق ادرار دفع میشود و قسمتی از اوروبیلینوژن نیز وارد روده بزرگ شده و به استرکوبیلینوژن تبدیل میشود و در نهایت به صورت استرکوبیلین از طریق مدفوع دفع میشود و باعث ایجاد رنگ قهوه ای در مدفوع میشود. بیلی روبین در حالت سلامت در ادرار به میزان بسیار کم وجود دارد و باعث ایجاد رنگ زرد ادرار میشود. بیلی روبین کنژوگه توسط معرف دیازو به صورت مستقیم وارد واکنش شده و اندازه گیری میشود از این رو به آن بیلیروبین مستقیم گفته میشود در حالیکه بیلی روبین غیرکنژوگه به دلیل اینکه به صورت مستقیم وارد واکنش نمیشود به عنوان بیلی روبین غیرمستقیم میشناسند. مواردی که با هایپر بیلی روبینمی مواجه هستیم به 2 دسته هایپر بیلی روبینمی مستقیم و غیر مستقیم تقسیم میشوند.

هایپر بیلی روبینمی غیر مستقیم: در این حالت بیلی روبین غیر کنژوگه افزایش میابد. افزایش بیلی روبین غیر کنژوگه در موارد زیر اتفاق میافتد:

1- زردی نوزادان: افزایش بیلی روبین غیر کنژوگه در 3-2 روز ابتدای تولد معمولا به دلیل ناقص بودن مسیر کنژوگاسیون و فعالیت کم آنزیم گلوکورونیداسیون در اغلب نوزادان اتفاق میافتد که معمولا خطر ناک نبوده و بعد از طی چند روز بهبود میابد ولی چنانچه در برخی موارد میزان بیلی روبین افزایش شدید داشته باشد احتمال عبور بیلی روبین از سد خون- مغزی و ورود به سلولهای مغزی و ایجاد عارضه کرینکتروس میشود که عقب ماندگی ذهنی و اختلالات حرکتی از پیامدهای این حالت میباشند. بنابراین در این موارد به منظور جلوگیری از ایجاد این عارضه لازم  است خون نوزاد تعویض شود. همچنین یکی دیگر از موارد افزایش بیلی روبین در نوزادان ناسازگاریهای خونی بین مادر و نجنین در زمان بارداری میباشد. به عنوان مثال مادر با -Rh در صورت داشتن جنین با +Rh بر ضد اریتروسیتهای جنین آنتی بادی ساخته که این آنتی بادی ها از طریق جفت وارد خون جنین شده و باعث تخریب گلبولهای قرمز و افزایش بیلی روبین میشود.

2-سندرم ژیلبرت: این سندرم یک سندرم مادر زادی میباشد که در 5٪ از افراد دیده میشود. در این موارد معمولا فعالیت آنزیم گلوکورونیداسیون به میزان کمی از حالت طبیعی کمتر میباشد  و در نتیجه میزان بیلی روبین غیر کنژوگه افزایش میابد که البته در این بیماران میزان بیلیروبین توتال از 5/3-3 تجاوز نکرده  که قسمت عمده آن نیز بیلی روبین غیر کنژوگه میباشد و بیلی روبین کنژوگه به دلیل سلامت کبد در محدوده نرمال قرار دارد. همچنین گفته میشود که در این گروه از بیماران بیلی روبین غیرکنژوگه به دنبال شرایطی مانند استرس، عفونتها، و کاهش کالری مصرفی افزایش میابد. این بیماری بیماری خطرناک و مشکل سازی نبوده و معمولا به صورت تصادفی تشخیص داده میشود.

3- آنمی های همولیتیک: در این گروه نیز به دلیل تخریب پیش از موعد و زیاد اریتروسیتها میزان بیلی روبین غیرکنژوگه افزایش میابد.

4-سندرم کریگلر نجار: این سندرم مادر زادی به 2 تیپ 1و 2 تقسیم میشود. در تیپ 1 آنزیم گلوکورونیداسیون وجود نداشته و بنابراین میزان بیلی روبین توتال افزایش شدید داشته که 100٪ آن را بیلی روبین غیرکنژوگه تشکیل میدهد. معمولا این بیماران در ابتدای تولد فوت میکنند ولی در تیپ 2 میزان کمی از آنزیم فوق وجود دارد و بنابراین میزان بیلی روبین غیر کنژوگه نسبت به حالت قبل کمترمیباشد ولی در این بیماران باز به دلیل بالا بودن این فرم بیلی روبین عارضه کرینکتروس دیده میشود. افتراق تیپ 1 از 2 به وسیله مصرف فنوباربیتال امکان پذیر میباشد. مصرف این دارو باعث افزایش فعالیت آنزیم گلوکورونیداسیون و در نتیجه کاهش بیلی روبین غیر کنژوگه میگردد که این حالت در تیپ 2 مشاهده میشود ولی در تیپ 1 مشاهده نمیشود.

هایپر بیلی روبینمی کنژوگه: در این حالت که معمولا به دنبال بیماری های کبدی و صفراوی اتفاق میافتد میزان بیلی روبین کنژوگه افزایش میابد. از جمله مواردی که باعث افزایش این فرم بیلی روبین میشود عبارتند از :

1- بیماری های کبدی شامل سیروزکبدی، تومور و یا آبسه کبد، انسداد داخل کبدی و هپاتیت: در این موارد کبد توانایی نگه داری و دفع بیلی روبین کنژوگه را به داخل صفرا ندارد و بنابراین این بیلی روبین وارد خون شده و از آنجاییکه محلول در آب میباشد از طریق کلیه ها وارد ادرار میشود و در نتیجه رنگ ادرار زرد تیره میشود. در موارد بیماری های کبدی به دلیل کاهش توانایی کبد در کنژوگاسیون بیلی روبین غیر کنژوگه نیز افزایش دارد.

2- بیماری های صفراوی: این گروه شامل انسداد مجاری صفراوی در اثر سنگ های صفراوی و یا تومورهای این ناحیه میباشد. در این گروه بیماری ها کبد مشکلی نداشته و کنژوگاسیون به صورت طبیعی صورت گرفته و بیلی روبین کنژوگه به داخل صفرا دفع میشود ولی صفرا قادر به دفع بیلی روبین به داخل روده نبوده و بنابراین بیلی روبین وارد خون و از آنجا وارد ادرار میشود. در این گروه میتوان گفت که به دلیل سالم بودن کبد بیلی روبین غیرکنژوگه افزایشی ندارد. 

۳- سندرم های مادرزادی روتور و دوبین جانسون

تستها:

برای افتراق تمام بیماری های فوق تستهای زیر به صورت توام انجام میشود:

اندازه گیری بیلی روبین: بیلی روبین توتال و مستقیم اندازه گیری شده و بیلی روبین غیر کنژوگه از تفاضل ایندو به دست میاید.

اندازه گیری آنزیم های AST و ALT و ALP : این آنزیم ها معمولا در هایپربیلی روبینمی کنژوگه افزایش میابد. در موارد بیماری های صفراوی ALP و در بیماری های کبدی معمولا آنزیم های ALT و AST افزایش شدید دارند. همچنین به همراه این آنزیم اندازه گیری آنزیم GGT نیز یک تست مفید برای بررسی بیماری های کبدی میباشد.

تست ادرار به منظور بررسی حضور بیلی روبین و اوروبیلینوژن: در موارد هایپر بیلی روبینمی غیر کنژوگه به ویژه در آنمی های همولیتیک و زردی نوزادی کبد تا حداکثر توان خود بیلی روبین غیر کنژوگه را جذب کرده و بعد از کنژوگاسیون وارد مسیر صفرا و روده میکند بنابراین میزان اوروبیلینوژن ادرار و همچنین استرکوبیلی نوژن مدفوع افزایش میابد. برای بررسی اوروبیلی نوژن بهتر است که درار در ظرف تیره و در ساعت بین 4-2 بعد از ظهر جمع آوری شود و سریع پس از ارسال به آزمایشگاه توسط معرف ارلیخ مورد بررسی قرار گیرد. معرف ارلیخ در صورت حضور اوروبیلی نوژن در ادرار باعث ایجاد رنگ صورتی در ادرار میشود که بر حسب شدت رنگ میزان حضور اوروبیلوژن بررسی میشود. در موارد هایپربیلی روبینمی کنژوگه میزان بیلی روبین ادرار افزایش میابد. میزان بیلی روبین ادرار را از طریق معرف لوگل میتوان بررسی کرد که بیلی روبین در حضور لوگل ایجاد رنگ سبز میکند.

مقادی نرمال:

5/1-3/1  Totall billirubin

Direct billirubi: 0- 0/2

Indirect billirubin: 1- 1/3

برخي از تستهاي آزمايشگاهي بايد براي هر بيمار مبتلا به استئوپروز درخواست گردد. اين تستها وضعيت اوليه بيمار را معين و علل ثانويه استئوپروز را رد مي کنند. چنانچه شرح حال يا معاينه باليني بيمار، مطرح کننده علل ثانويه براي استئوپروز باشد، بايد بررسيهاي آزمايشگاهي تکميلی انجام شود. حساسيت و ويژگي مارکرهاي بيوشيميايي استخوان در تشخيص استئوپروز پايين بوده و در پيش بيني خطر شکستگي نيزکمکی نمی نمايد.

  • جهت ارزيابی استئوپروز در بيماران مراجعه کننده، بايد متناسب با وضعيت هر بيمار آزمايش های زير درخواست گردد: CBC ،ESR ،FBS ،Na ،K ،Ca ، P ،Creat ،AST، ALT،Alk-ph ،TSH ،T4 ،25(OH)D3، آلبومين، توتال پروتئين، پروفايل چربي، جمع آوری ادرار 24 ساعته از نظر کلسيم.
  • غلظت آلکالن فسفاتاز ممکن است در بيمارانی که دچار شکستگی های رو به بهبود هستند، بالا باشد. بنابراين بالا بودن آلکالن فسفاتاز به تنهايي در بيمارانی که به تازگی دچار شکستگی شده اند، ارزش تشخيصی محدودی دارد.
  • تستوسترون سرم در مردان مبتلا به استئوپروز بايد اندازه گيری شود، بويژه اگر دچار کاهش ميل جنسی، ناتوانی جنسی و آتروفی بيضه ها شده باشند.
  • PTH در بيماران دچار هيپرکلسمی، هيپرکلسيوری، سابقه سنگ کليه يا استئوپنی بايد اندازه گيری شود.
  • در صورتيکه بيمار آنمی غير قابل توجيه، کاهش وزن، هيپرکلسمی، نارسايي کليه به همراه سديمان ادراری غير فعال داشته باشد، بايد مالتيپل ميلوم را در نظر داشت و الکتروفورز پروتئينهای ادرار و سرم توصيه می شود.
  • ماركرهاي بيوشيميايي بازچرخش استخوان در تشخيص استئوپروز يا انتخاب بيماران براي انجام BMD،‌ نقش ندارند.