بررسي وضعيت ايمني سلول‌هاي رده مونوسيتي به كمك ماركرهاي سطحي در خون مجروحان شيميايي جنگ تحميلي
 

- +
عنوان
ایمیل  
 

مدیر سایت ارسال کننده
شيوا پوركاوه، دكتر زهيرمحمدحسن، دكتر نريمان مصفا، دكتر حميد سهراب¬پور نویسنده / نويسندگان
مترجم
گاز خردل، مونوسيت، +CD14+/CD16+، CD14+/HLA-DR، مجروحان شيميايي کلید واژه
سابقه و هدف: طي جنگ تحميلي، رزمندگان ايراني در معرض گاز شيميايي خردل قرار گرفتند و اكنون بعد از سال‌ها همچنان دچار مشكلات متعدد از جمله عفونت‌هاي مكرر، مشكلات تنفسي، افزايش بروز لوكمي و لنفوم و نيز افزايش لنفوسيت‌هاي آتيپيك در خون هستند. علت آن مي‌تواند اثر تخريبي گاز خردل بر مغز استخوان و عملكرد سلول‌هاي بيگانه‌خوار باشد. به همين منظور تعداد و عملكرد سلول‌هاي مونوسيت مورد بررسي قرار گرفت. مواد و روش‌ها: مطالعه انجام شده از نوع گذشته‌نگر مي‌باشد. مقدار cc5 نمونه خون محيطي از 75 مجروح شيميايي كه در معرض گاز خردل قرار داشتند و از 10 فرد سالم به عنوان شاهد گرفته شد. بيماران براساس يافته‌هاي باليني و CBC و فلوسيتومتري به كمك ماركرهاي CD16، نتايج اسپيرومتري و شاخص‌هاي ديگر به سه گروه خفيف، متوسط و شديد تقسيم شدند. سپس CD14 و HLA-DR نمونه‌ها به روش فلوسيتومتري ارزيابي گرديدند. از آزمون آناليز واريانس و شفه براي تجزيه و تحليل داده‌ها استفاده شد. يافته‌ها: تعداد گلبول‌هاي سفيد با افزايش درجه وخامت بيماري افزايش يافت، به طوري كه اين افزايش در گروه شديد نسبت به شاهد معنادار بود (05/0 P<). درصد سلول‌هاي CD14+ و CD14+/CD16+ در گروه‌هاي بيماران نسبت به گروه شاهد اختلاف معناداري را نشان نداد، اما درصد سلول‌هاي CD14+/HLA-DR+ در سطح 1/0 (052/0 p =) در گروه متوسط افزايش معناداري را نسبت به گروه شاهد داشت و در گروه شديد به شدت افت كرد. بحث: بدين ترتيب مشخص شد كه بعد از گذشت سال‌ها، روند توليد سلول‌هاي مونوسيت در مغز استخوان مشكلي نداشته و فقط عملكرد سلول در جهت فعاليت كامل آن دچار اختلال است. افزايش تعداد گلبول سفيد در گروه شديد نيز احتمالاً به دليل عفونت‌هاي مزمن و صدمات ريوي در اين مجروحان مي‌باشد. بررسي ساير سلول‌هاي ايمني و ارتباط آن‌ها با يكديگر و نيز بررسي ميكروارگانيسم‌هايي كه در اين بيماران ديده مي‌شود و اثر آن‌ها بر بروز ماركرها، مي‌تواند در روشن‌تر ساختن اين مسأله ما را ياري كند. چکیده
بهبود-سال ششم، شماره چهارم، زمستان 81-فصلنامه علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی - ارسالی از کاربر ahad منابع
. .
  

بررسي وضعيت ايمني سلول‌هاي رده مونوسيتي به كمك ماركرهاي سطحي در خون مجروحان شيميايي جنگ تحميلي

شيوا پوركاوه*؛ دكتر زهيرمحمدحسن**؛ دكتر نريمان مصفا**؛ دكتر حميد سهراب­پور***

چكيده:

سابقه و هدف: طي جنگ تحميلي، رزمندگان ايراني در معرض گاز شيميايي خردل قرار گرفتند و اكنون بعد از سال‌ها همچنان دچار مشكلات متعدد از جمله عفونت‌هاي مكرر، مشكلات تنفسي، افزايش بروز لوكمي و لنفوم و نيز افزايش لنفوسيت‌هاي آتيپيك در خون هستند. علت آن مي‌تواند اثر تخريبي گاز خردل بر مغز استخوان و عملكرد سلول‌هاي بيگانه‌خوار باشد. به همين منظور تعداد و عملكرد سلول‌هاي مونوسيت مورد بررسي قرار گرفت.

مواد و روش‌ها: مطالعه انجام شده از نوع گذشته‌نگر مي‌باشد. مقدار cc5 نمونه خون محيطي از 75 مجروح شيميايي كه در معرض گاز خردل قرار داشتند و از 10 فرد سالم به عنوان شاهد گرفته شد. بيماران براساس يافته‌هاي باليني و CBC و فلوسيتومتري به كمك ماركرهاي CD16، نتايج اسپيرومتري و شاخص‌هاي ديگر به سه گروه خفيف، متوسط و شديد تقسيم شدند. سپس CD14 و HLA-DR نمونه‌ها به روش فلوسيتومتري ارزيابي گرديدند. از آزمون آناليز واريانس و شفه براي تجزيه و تحليل داده‌ها استفاده شد.

يافته‌ها: تعداد گلبول‌هاي سفيد با افزايش درجه وخامت بيماري افزايش يافت، به طوري كه اين افزايش در گروه شديد نسبت به شاهد معنادار بود (05/0 P<). درصد سلول‌هاي CD14+ و CD14+/CD16+ در گروه‌هاي بيماران نسبت به گروه شاهد اختلاف معناداري را نشان نداد، اما درصد سلول‌هاي CD14+/HLA-DR+ در سطح 1/0 (052/0 p =) در گروه متوسط افزايش معناداري را نسبت به گروه شاهد داشت و در گروه شديد به شدت افت كرد.

بحث: بدين ترتيب مشخص شد كه بعد از گذشت سال‌ها، روند توليد سلول‌هاي مونوسيت در مغز استخوان مشكلي نداشته و فقط عملكرد سلول در جهت فعاليت كامل آن دچار اختلال است. افزايش تعداد گلبول سفيد در گروه شديد نيز احتمالاً به دليل عفونت‌هاي مزمن و صدمات ريوي در اين مجروحان مي‌باشد. بررسي ساير سلول‌هاي ايمني و ارتباط آن‌ها با يكديگر و نيز بررسي ميكروارگانيسم‌هايي كه در اين بيماران ديده مي‌شود و اثر آن‌ها بر بروز ماركرها، مي‌تواند در روشن‌تر ساختن اين مسأله ما را ياري كند.

كليد واژه‌ها: گاز خردل، مونوسيت، CD14+/CD16+، CD14+/HLA-DR+، مجروحان شيميايي.


مقدمه:

گازهاي شيميايي براي اولين‌بار در جنگ جهاني اول به كار رفتند كه عوارض آن‌ها تا حدي قابل درمان بود. بعد از آن گازهاي سمي‌تري ساخته شد، مانند گاز خردل كه در جنگ جهاني دوم و بعد از آن به ميزان قابل توجهي در جنگ عراق عليه ايران به كار رفت. هم‌اكنون به دليل تكامل اين سلاح و فاصله زماني تحقيقات انجام شده، ضرورت مطالعات جديد احساس مي‌شود، به خصوص اينكه آثار و پيامدهاي اين معضل متوجه جامعه خودمان است.

جراحات وسيع و عوارض زودرس در معرض قرار گرفتن سموم شيميايي، به ويژه گاز خردل گوگردي يكي از علل مهم مرگ و مير و ناهنجاري‌هاي جسمي و عصبي در مصدومين بود، اما علاوه بر آن، اين افراد با مسايل و مشكلات متعددي در درازمدت نيز روبرو هستند، مانند ناهنجاري‌هاي ريوي، عفونت‌هاي مكرر پوستي، چشمي و تنفسي، و نيز انواع بدخيمي‌ها (1 و 2).

بروز اين عوارض مي‌تواند ناشي از ضعف سيستم ايمني و اختلال در عملكرد آن باشد كه تحت‌تأثير گاز خردل صورت مي‌گيرد. به نظر مي‌آيد كه خردل به عنوان يك عامل آلكيله كننده، جهش‌زا و تخريب كننده پروتئين‌ها و آنزيم‌هاي سلولي مي‌تواند در عملكرد مغز استخوان براي توليد سلول‌هاي خون و يا در عملكرد خود سلول اختلال ايجاد كند (5-3).

طبق بررسي‌هاي انجام شده، لوكوپني، لنفوپني، گرانولوسيتوپني، آنمي و ترومبوسيتوپني از آثار گاز خردل مي‌باشند (8-6). در يك مطالعه، مراحل مختلف فاگوسيتوز بيماران در دو سال اول مجروحيت طبيعي بود (9). در بررسي ديگري، فعاليت فاگوسيت‌ها كاهش نشان داد (12-10).

هدف از انجام اين تحقيق، بررسي يكي از انواع سلول­هاي ايمني، يعني سلول مونوسيت در خون است. سلول پيش­ساز مونوسيت در نهايت به مونوسيت بالغ در گردش خون، تمايز مي‌يابد. مونوسيت­هاي در گردش با عمل دياپدز از عروق خوني مهاجرت كرده، به بافتهاي مختلف وارد مي‌گردند و به ماكروفاژ تبديل مي‌شوند (13).

يكي از گيرنده‌هاي سطحي مونوسيت، CD14 مي‌باشد كه به ليپوپلي‌ساكاريدها و باكتري‌هاي گرم منفي متصل مي‌گردد و به دو شكل محلول و متصل به غشاء ديده مي‌شود. در يك تحقيق مشاهده شده كه حذف LPS در افراد سالم، به كمك CD14 غشايي صورت مي‌گيرد، ولي در افراد داراي بيماري عفوني، CD14 محلول افزايش و نوع غشايي كاهش مي‌يابد (14).

CD16 يا FC& RIII، گيرنده FC باميل تركيبي كم مي‌باشد كه در يك گروه از مونوسيت‌ها ديده مي‌شود و به عنوان ماركر سلول تحريك شده (Primed cell) است (13 و 15). توليد TNF- و IL-1، باعث تكامل در جهت توليد سلول‌هاي مونوسيتي مي‌شود و حضور اين رده سلولي نشانه وجود يك التهاب شديد است (16).

HLA-DR در سطح بعضي از مونوسيت ماكروفاژها وجود دارد و نشانه سلول كاملاً فعال (Fully activated cell) است (15). در يك مطالعه روي سلول مونوسيت، مشخص شده كه كاهش بيان مولكول HLA-DR در سلول مونوسيت خطر ابتلا به عفونت را بالا مي‌برد (17). در اين مطالعه، تعداد و عملكرد سلول‌هاي مونوسيت را به كمك ماركرهاي سطحي CD14 به عنوان ماركر اختصاصي سطح مونوسيت، CD16 به عنوان ماركر سلول تحريك‌شده و HLA-DR به عنوان ماركر سلول كاملاً فعال (15) ، مورد ارزيابي قرار داديم.

مواد و روش‌ها:

مطالعه انجام شده، از نوع گذشته‌نگر مي‌باشد. از 75 بيمار كه در طول جنگ تحميلي در معرض گاز خردل قرار گرفته بودند و به طور متوسط 15 سال از مصدوميت آن‌ها مي‌گذشت و مصدوميت آن‌ها به تأييد كميسيون پزشكي مركز رسيدگي به جانبازان شيميايي بنياد مستعضعفان و جانبازان كوثر رسيده بود، و نيز از 10 فرد سالم كه در دوران جنگ در جبهه حضور داشته، ولي دچار مصدوميت نشده بودند، cc 5 نمونه خون محيطي گرفته شد. اين مجروحين طبق آيين‌نامه كميسيون پزشكي تعيين شدت مصدوميت مركز رسيدگي به جانبازان شيميايي، براساس يافته‌هاي باليني، معاينه فيزيكي، نتايج اسپيرومتري و برونكوسكوپي و بر حسب شدت ضايعات ريوي در سه گروه 25 نفري خفيف (mild)، متوسط (moderate) و شديد (servere) قرار گرفتند (جدول 1). بيماران مورد مطالعه همگي دچار مسموميت با گاز خردل بودند و براي انجام دادن آزمايش، حداقل يك هفته قبل، درمان آن‌ها متوقف مي‌گشت. سپس اين نمونه‌ها براي انجام دادن آزمايش‌هاي فلوسيتومتري و CBC به بخش فلوسيتومتري مركز تحقيقات هسته‌اي بيمارستان شريعتي دانشگاه علوم پزشكي تهران منتقل مي‌شدند.

جدول 1- تقسيم‌بندي بيماران بر اساس شاخص‌هاي اسپيرومتري.

شدت ضايعه

درصد شاخص‌هاي

اسپيرومتري

درصد

بدون عارضه (شاهد)

80 FEV1> يا

80 FVC>

0%

خفيف

80 <FEV1> 65 يا

80<FVC> 65

20-5%

متوسط

65 <FEV1> 50 يا

65 <FVC> 50

45-25%

شديد

50 <FEV1> 40 يا

50 <FVC> 40

70-50%

روش كار فلوسيتومتري به شكل Double stain بود. آنتي‌بادي‌هاي ضد CD16 و HLA-DR به تنهايي نمي‌توانند نشان‌دهنده سلول مونوسيت باشند، اما وقتي به صورت Double stain، همراه با آنتي‌بادي ضد CD14 به كار روند، اختصاصاً جمعيتي از مونوسيت‌ها را نشان مي‌دهند.

ابتدا در هر كدام از لوله‌هاي مخصوص دستگاه فلوسيتومتري، 5 ميكروليتر آنتي‌بادي نشان‌دار (ساخت شركت DAKO) اضافه، 100 ميكروليتر از خون محيطي افزوده لوله‌ها به مدت 30 دقيقه در دماي 4 درجه انكوبه مي‌شد. در پايان لوله‌ها در دستگاه Q-PREP قرار مي‌گرفت تا به ترتيب گلبول‌هاي قرمز ليز، غشاي گلبول‌هاي سفيد و ساير سلول‌ها تثبيت شوند (18 و 19)(جدول 2).

نمونه خون‌هاي آماده شده، به دستگاه فلوسيترمتري داده شد. دستگاه از نوع EPICS XL- MCL ساخت شركت كولتر بود. بعد از دادن نمونه به دستگاه فلوسيتومتر، اطلاعات ذخيره شده در list mode دستگاه مورد بررسي

جدول 2- مراحل آماده‌سازي خون محيطي براي فلوسيتومتري

نمونه

ماده

A

B

C

D

Neg/control

IgGl(R)

1μ 5

-

-

-

Anti CD45(R)

-

1μ 5

-

-

Anti CD14(R)

-

1μ 5

1μ 5

1μ 5

Anti CD16(R)

-

-

1μ 5

-

Anti HLA-DR (F)

-

-

-

1μ 5

Whole Blood

1μ 100

1μ 100

1μ 100

1μ 100

30 دقيقه انكوباسيون در 4 درجه سانتي‌گراد

Immunoprep A

ml 7/0

ml 7/0

ml 7/0

ml 7/0

Immunoprep B

ml 32/0

ml 32/0

ml 32/0

ml 32/0

Immunoprep C

ml 14/0

ml 14/0

ml 14/0

ml 14/0

قرار گرفت. تعداد گلبول‌هاي سفيد، قرمز، پلاكت و مقدار هموگلوبين توسط دستگاه شمارشگر سلولي مورد ارزيابي قرار گرفت. براي تحليل داده‌ها با توجه به نرمال بودن توزيع جمعيت‌هاي مورد نظر، از آزمون آناليز واريانس استفاده شد كه در صورت وجود اختلاف معنادار، به كمك آزمون شفه مشخص مي‌گشت كدام دو گروه يا گروه‌ها با بقيه اختلاف معنادار دارند (20).


يافته‌ها:

نتايج حاصل از CBC در خصوص ميانگين مقدار هموگلوبين، تعداد گلبول‌هاي قرمز و پلاكت‌هاي خون محيطي، با آزمون آناليز واريانس هيچ اختلاف معناداري را بين گروه‌هاي خفيف، متوسط و شديد نسبت به گروه شاهد نشان نداد (جدول 3)، اما بين


جدول 3- نتايج آماري مربوط به تعداد گلبول‌هاي سفيد و درصد سلول‌هاي CD45+، CD14+/CD45+ خون محيطي در جمعيت مونوسيتي افراد شاهد و بيمار

فراواني

گروه سلول

تعداد

نمونه‌ها

تعداد گلبول‌هاي

سفيد (در هر ميكروليتر)

پايين‌تر از

حد طبيعي

طبيعي

بالاتر از

حد طبيعي

درصد سلول‌هاي

CD45+

درصد سلول‌هاي

CD14+/CD45+

شديد

لكوسيت

25

*61/2532 ± 8608

0

52

48

61/0 ± 40/99

43/2 ± 06/9

مونوسيت

25

39/8 ± 20/80

متوسط

لكوسيت

25

20/2054 ± 7916

4

52

44

46/1 ± 90/98

21/2 ± 28/9

مونوسيت

25

34/5 ± 9/81

خفيف

لكوسيت

25

78/1910 ± 7324

8

52

40

00/1 ± 0/99

83/1 ± 00/8

مونوسيت

25

50/8 ± 86/80

شا

لكوسيت

10

21/1471 ± 6200

0

10

0

01/2 ± 30/98

77/1 ± 50/8

مونوسيت

10

97/8 ± 71/81

* اختلاف معنادار در سطح 05/0 نسبت به گروه شاهد.


ميانگين‌هاي تعداد گلبول‌هاي سفيد اختلاف معنادار وجود داشت و آزمون شفه اين اختلاف را بين گروه شديد و شاهد نشان داد. در گروه شديد اين تعداد به طور معناداري از گروه شاهد بالاتر بود (05/0 P<).

نتايج حاصل از فلوسيتومتري نشان داد كه ميانگين درصد سلول‌هاي CD45+ در جمعيت لوكوسيتي در كل چهار گروه مورد مطالعه، 99% بود (جدول 3). در مورد درصد سلول‌هاي CD14+ در جمعيت مونوسيتي و لوكوسيتي، آزمون آناليز واريانس هيچ اختلاف معناداري را بين ميانگين‌هاي چهار گروه نشان نداد (جدول 3).

ميانگين درصد سلول‌هاي CD16+/CD14+ در جمعيت مونوسيتي نيز بين چهار گروه هيچ اختلاف معناداري را نشان نداد (جدول 4).

در مورد درصد سلول‌هاي CD14+/CD16+ در جمعيت مونوسيتي اختلاف معناداري بين ميانگين‌ها ديده نشد، اما اين اختلاف در سطح 1/0 بين گروه‌هاي متوسط و شاهد وجود داشت، به طوري كه ميانگين گروه متوسط به طور معناداري از گروه شاهد بالاتر بود (1/0 p<) (جدول 4).

بحث:

ميانگين درصد سلول‌هاي CD14+/HLA-DR+ در جمعيت مونوسيتي با فرض 05/0=α هيچ اختلاف معناداري را نشان نداد، ولي اين اختلاف در سطح 1/0 بين گروه شاهد و متوسط وجود داشت، به ويژه اينكه احتمال معنادار بودن اين اختلاف در سطحي نزديك به 05/0 (052/0 = P) است.


جدول 4- توزيع سلول‌هاي CD14+/CD16+، CD14+/HLA-DR+ در خون محيطي افراد گروه شاهد و مورد بررسي برحسب شدت ضايعه اسپيرومتري و به تفكيك نوع سلول (منوسيت يا لكوسيت)

فراواني

گروه سلول

تعداد نمونه‌ها

درصد سلول‌هاي

CD14+/CD16+

درصد سلول‌هاي

CD14+/HLA-DR +

شديد

لكوسيت

25

03/1 ± 03/1

33/2 ± 21/3

مونوسيت

25

10/6 ± 70/9

86/20 ± 28/31

متوسط

لكوسيت

25

87/0 ± 17/1

16/2 ± 11/4

مونوسيت

25

38/4 ± 68/7

*37/45 ± 24/21

خفيف

لكوسيت

25

82/0 ± 14/1

53/1 ± 91/2

مونوسيت

25

45/5 ± 33/8

64/17 ± 46/35

شاهد

لكوسيت

10

85/0 ± 39/1

61/1 ± 22/3

مونوسيت

10

35/3 ± 91/6

80/13 ± 57/30

* 052/0 = P اختلاف معنادار در سطح 1/0 نسبت به گروه شاهد


ميانگين درصد سلول‌هاي CD14+/HLA-DR+ در گروه شاهد، خفيف و متوسط به ترتيب افزايش مي‌يابد و در گروه شديد نسبت به گروه متوسط به شدت افت پيدا مي‌كند. حضور ماركر HLA-DR بر سطح مونوسيت نشان‌دهنده سلول كاملاً فعال است (15). بالا رفتن ميانگين با افزايش درجه وخامت بيماري مي‌تواند به علت نارسايي تنفسي و عفونت‌هاي مزمن باشد، اما افت ميانگين در گروه شديد احتمالاً نشان‌دهنده اثر خردل بر عملكرد مونوسيت در جهت بيان و سنتز مولكول HLA-DR است. تأثيرات كوتاه‌مدت خردل در محيط آزمايشگاهي (in vitro) نيز همين نتيجه را نشان مي‌دهد (21)، اما با توجه به اين مطالعه بعد از گذشت 10 سال هنوز فعاليت كامل سلول مونوسيت بر اثر خردل دچار اختلال است.

مقدار هموگلوبين، تعداد گلبول قرمز و پلاكت‌ها هيچ اختلاف معناداري در بين گروه‌هاي مختلف نداشتند، بنابراين احتمالاً اثر خردل بر مغز استخوان براي توليد گلبول‌هاي قرمز و پلاكت‌ها به مرور زمان از بين رفته است، در حالي كه مطالعات قبلي عكس اين مطلب را نشان مي‌دهد (8-6 و 22) كه مي‌تواند به دليل زمان بررسي‌هاي قبلي و سريع‌تر بودن مطالعات آزمايشگاهي در روي موارد فوق باشد.

بررسي تعداد گلبول‌هاي سفيد نشان داد كه تعداد اين سلول‌ها با افزايش وخامت بيماري بالاتر مي‌رود، به طوري كه در گروه شديد اختلاف معناداري از نظر آماري با گروه شاهد پيدا مي‌كند. در تحقيقات انجام شده قبلي يكي از تأثيرات كوتاه‌مدت گاز خردل لوكوپني بوده است (8-6). صدمات ريوي مانند آسم و برونشيت مزمن و نيز عفونت‌هاي مزمن كه همراه با علايم باليني نيستند، مي‌تواند دليل بالا رفتن تعداد گلبول‌هاي سفيد باشد، چرا كه بر اثر آسم و برونشيت مزمن، تكثير و نابه‌جا و غيرضروري در ميزان لوكوسيت‌هاي خون مشاهده مي‌شود.

علاوه بر اختلاف تعداد سلول‌ها بين گروه‌هاي مختلف، ما شاهد تغييرات چشمگيري بين تعداد سلول‌ها در خود گروه‌هاي بيماران نسبت به حد طبيعي هستيم (جدول 3). با توجه به اين تغييرات فاحش درون هر گروه بهتر است بيماران با يك روش كلي مورد معالجه قرار نگيرند و زمينه‌هاي ژنتيكي متفاوت و اختلاف فردي نيز مدنظر باشد. علاوه بر اين، مدت زمان تماس با گاز خردل و فاصله كانون انتشار آلودگي مي‌تواند دليلي بر تأثير متفاوت در سيستم ايمني اين افراد و نتايج آزمايشگاهي حاصل باشد.

براي بررسي اينكه اختلاف تعداد گلبول‌هاي سفيد خون بين گروه‌ها بر اثر تغييرات كدام يك از جمعيت‌هاي سلولي است و نيز براي بررسي عملكرد سلول، از فلوسيتومتري استفاده شد كه نسبت به ساير روش‌هاي آزمايشگاهي بسيار دقيق‌تر است (23). عدم اختلاف معنادار بين ميانگين درصد سلول‌هاي CD45+ در جمعيت لوكوسيتي بين گروه‌هاي مختلف نشان دهنده عدم وجود سلول‌هاي غيرلوكوسيتي مانند سلول‌‌هاي سرطاني در گردش، گلبول‌هاي قرمز ليز نشده و غيره مي‌باشد؛ زيرا اين ماركر اختصاصاً بر سطح گلبول‌هاي سفيد وجود دارد. اندازه‌گيري درصد و تعداد سلول‌هاي CD14+ (به عنوان ماركر اختصاصي سلول‌هاي مونوسيتي) در جمعيت مونوسيتي و لوكوسيتي هيچ اختلاف معناداري را نشان نداد. در اكثر مطالعاتي كه تاكنون صورت گرفته، مونوسيتوپني به عنوان يكي از عوارض گاز خردل گزارش نشده است، پس احتمالاً خردل بر مغز استخوان در جهت توليد سلول‌هاي رده مونوسيتي تأثير زيادي ندارد و اگر هم داشته باشد با گذشت 10 سال از زمان آلودگي اثر آن از مغز استخوان حذف شده است.

هيچ اختلاف معناداري از نظر ميانگين درصد سلول‌هاي CD14+/CD16+ در جمعيت مونوسيتي بين چهار گروه مشاهده نشد. حضور ماركر CD16+ در سطح سلول مونوسيت نشان دهنده سلول تحريك شده مي‌باشد (15)؛ بنابراين مي‌توان گفت گاز خردل بر عملكرد سلول در جهت ظهور ماركر CD16+ و تحريك مونوسيت اثر نمي‌گذارد.

به طور كلي نكته قابل توجه در اين تحقيق اين است كه اثر خردل بر مغز استخوان در توليد سلول‌هاي رده مونوسيت از بين رفته است و تأثير به جا مانده تنها بر عملكرد سلول‌ها مشاهده مي‌شود؛ چرا كه سلول مونوسيت دچار آسيب بوده است و قادر نيست به طور كامل فعال شود. علت آن مي‌تواند اثر خردل بر ژن‌هاي مربوط به مولكول HLA-DR و ايجاد نقص ژنتيكي باشد. ممكن است نقص ژنتيكي وجود نداشته باشد، بلكه سلول نتواند اين مولكول را در سطح خود بيان كند. به هر حال اين مسأله به مطالعه و كار بيشتري نياز دارد. مطالعات وسيع‌تر روي سلول‌هاي مختلف ايمني و بررسي ارتباط آن‌ها با هم، و نيز بررسي ميكروارگانيسم‌هايي كه در اين بيماران ديده مي‌شود و اثر آن‌ها بر بروز ماركرهاي خاص، مي‌تواند در اين خصوص كمك مؤثري نمايد.


منابع:

1. آذرنيا م.، اثر گاز خردل روي سيستم خون‌ساز، پايان‌نامه كارشناسي ارشد بافت‌شناسي، تهران، دانشكده پزشكي دانشگاه تربيت مدرس، 1367.

2. صالحي رضوانيه. عوارض دو ساله گازهاي شيميايي (عمدتاً از نظر علايم ريوي). پايان‌نامه دكتراي تخصصي، دانشكده پزشكي دانشگاه تربيت مدرس، 1375.

3. طبرستاني م، هلالي م. تحقيقي پيرامون مغز استخوان در خون محيطي نزد مجروحين شيميايي سولفورمورستارد. خلاصه مقالات دومين كنگره سراسري مسموميت‌ها، دانشگاه علوم پزشكي تبريز، چاپ بنياد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامي، مهر 1370، مقاله شماره 103.

4. Somani SM. Chemical warfare agents. Academic press: 1992: P. 13-60.

5. Wyatt MD, Lee M, Garbiras BJ, Sauhami RL, Harhey JA. Sequence specificity of alkylation for a series of nitrogen mustard- containing analogues of distamycin of increasing binding site size. Biochemistry 1993; 4(40): 13034- 41.

6. محمدزاده لاري م. نيتروژن موستارد يا گاز خردل. اولين كنگره بين‌المللي پزشكي گازهاي شيميايي جنگي در ايران. دانشگاه علوم پزشكي مشهد با همكاري داروپخش، چاپ بنياد مستضفان و جانبازان انقلاب اسلامي، خرداد 1367، مقاله شماره 48.

7. كومار الف، تابعي ض، ستوده. آنمي آبلاستيك در مجروحين شيميايي. اولين كنگره پزشكي گازهاي شيميايي جنگي در ايران. دانشگاه علوم پزشكي مشهد با همكاري داروپخش، چاپ بنياد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامي، خرداد 1367، مقاله شماره 11.

8. فرهودي م، پنجواني ف ع، طبرستاني م، بلالي م، بهرامي ف، حسيني ر. بررسي تظاهرات باليني و آسيب‌شناسي در 9 شهيد مسموم با سولفورموستارد. اولين كنگره بين‌المللي پزشكي گازهاي شيميايي جنگي در ايران، دانشگاه علوم پزشكي مشهد با همكاري داروپخش، چاپ بنياد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامي، خرداد 1367، مقاله شماره 20.

9. زنديه ط. تغييرات ايمونولوژي در مجرومين شيميايي. مجموعه مقالات سمينار اثرات جنگ‌هاي شيميايي بيولوژيك بر انسان. محيط زيست و جامعه، دانشگاه فني دانشگاه تهران، آذر ماه 1371، صفحات 137- 131.

10. ديهيمي الف، بهار ك، الياسي ح. بررسي اجزاي سيستم ايمني در مصدومين شيميايي با سولفوردموستارد. اولين كنگره بين‌المللي پزشكي گازهاي شيميايي جنگي در ايران، دانشگاه علوم پزشكي مشهد با همكاري داروپخش، چاپ بنياد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامي، خرداد 1367، مقاله شماره 12.

11. Suss J, Bakacs T, Molonar Z. Influence of chemotherapy on phagocytic activity of mononuclear cells in patients with Hodgkin’s disease. Allergy Immunol Leipz 1984; 30(4): 251- 4.

12. Jason M, Andrew BS, Colvin M, Frou GT. In vitro effects of 4- hydroxyl cyclophosphamide on the morphology and function of human periphera blood mononuclear phagocytic cells (macrophages). Cancer Res 1984; 44(9): 3936- 41.

13. Roitt I, Brosto F, Male D. Cells, tissiues and orgasm of the immune system: In: Lydyard PM, Grosis CE, editors. Immunology. 6th ed. London: Mosby; 2001: P.18.

14. Rokita E, Menzel EJ. Characteristics of CD14 Shedding from human monocytes. Evidence for the competition of soluble CD14 (SCD14) with CD14 receptors for lipopolysacharide (LPS) binding. APMIS 1997: 105(7): 510- 18.

15. Hamilton TA, Adams DO. Molecular mechanisms of signal transduction in macrophagos. Immunol Today 1987; 8(5): 151- 158.

16. Blumenstein M, Boekstegers P, Fraunberger P, Andreesen R, Ziegler- heitbrock HW, Fingerle- Rowsan G. Cytokine production precedes the expression of CDH14/CDH16 monocyte in human sepsis: a case report of a patient with self induced septicemia. Shock 1997; 8(1): 73-5.

17. Asadullah K. Woiciechowsky C, Docke WD, Egerer K, Kox WJ, Vogel S, et al. Very low mono cytic HLA-DR expression indicates high risk of infection immunomonitoring for patients after neurosurgery and patients during high dose steroid therapy. Eur J Emerg Med 1995; 2(4): 184-190.

18. DAKO, A/S. Produktinosvej, 41 DK-2600 Glostrup code No. F 7011, F 0830 19-Lal R.B, Edison LJ, Chused TM. Fixation and long term storage of human lymphocytes for sueface marker analysis flow cytometry. Cytometry 1988; P. 213- 219.

19. كاظم م، ملك افضلي ح، نهاپتيان و روش‌هاي آماري و شاخص‌هاي بهداشتي. تهران: انتشارات مؤلفين، 1363.

20. MC Bridge WH, Hoon DB Tung T. Cyclophosphamide- induced alterations in human monocyte function. J Leukoc Biol 1987; 42(6): 656-66.

21. بهادري م، شكور ع. يافته‌هاي اتوپسي در قربانيان گازهاي شيميايي جنگي. اولين كنگره بين‌المللي پزشكي گازهاي شيميايي جنگي در ايران، دانشگاه علوم پزشكي مشهد با همكاري داروپخش، چاپ بنياد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامي، خرداد 1367.

22. Human Leukocyte Differentiation Antigens: 6th HLA-D workshop Kobe, Coulter Nov.1996



* فوق ليسانس ايمونولوژي، بيمارستان اميرالمؤمنين دانشگاه تهران.

** دكتراي ايمنولوژي دانشكده پزشكي دانشگاه تربيت مدرس، عضو هيأت علمي.

*** فوق تخصص ريه، بيمارستان لبافي‌نژاد عضو هيأت علمي.

* عهده‌دار مكاتبات: تهران، دانشگاه تربيت مدرس، دانشكده پزشكي، ص پ 331/14115، 3565- 8011001- 021




نام کاربری :
نام رمز :
 

میکروبیولوژی (میکروب شناسی)

ایمونولوژی (ایمنی شناسی)

کنترل کیفی

هماتولوژی (خون شناسی)

بیوشیمی

بانک خون

پاتولوژی (آسیب شناسی)

مایعات بدن

ژنتیک

بیوتکنولوژی (زیست فن آوری)

نانوتکنولوژی

سم شناسی

تومور مارکر

آندرولوژی

بیولوژی سلولی و مولکولی

کلیه حقوق معنوی و مادی این سایت برای شرکت تحقیقاتی تولیدی فارمد آوران سبز محفوظ است 2017®

مُسکن دردهای سرطانی, دیاستولیک, فرانسیسیلا تولارنسیس مسری, هليكو, اریتروبلاستها, crp و esr, تخمدانها, حکیم جرجانی, سالمونلا, كيت هاي هورموني كالبيوتك, هپاتیکا, مولکولی, کارشناس, اپیدرمیدیس, ژن هیستون ها, Heat shock protein, تایوگلیکولات سدیم, میکروسکوپ, نسانس, stool, Hemoglobin, مرفین, کاهش اوره, واکسن, میکروارگانیسم‌های, ویروس‌های, نانوباکتر, تخمدانها, لیشمانین, كمپاني كالبيوتك , هیرسوتیسم،کاهش, پپتیدوگلیکان, پیتدکراتولایزیس, ویروس, چاقی, انسولین, دندان درد, هماتولوژیک, مانيتورينك, Plasmodium, FFP, كلسترول, Plasmodium, Troponin-I, نئوپلاستیک, مدارک آزمایشگاه, پایدارکننده, پرستات, آسنتریک, کست سلولهای توبولار کلیوی, سرطان‌ پانکراس و پروستات, سازمان بهداشت دهان و دندان در فرانسه, گویچه‌ها, فتومترهای, خطا های پره آنالیتیکال, آبريزش, ویتامینه, tomentosa, کلاسیک, پلیمر, کارسینوما, عوامل کپکي و مخمري, ایمپلنت, هیپوکامپ, HBA1C, پروتئین دیستروفین, وزن, calculating, هايپركروم, مولکول DNA,